Washington'dan gelen uyarı sonrası Irak Meclisi'nde Haşdi Şabi yasasının oylaması ertelendi

Irak Parlamentosu, Haşdi Şabi'ye kurumsal bir statü kazandıracak bir yasa tasarısını oylamaya hazırlanıyor. ABD yönetimi, tasarının 'İran'ın etkisini artıracağı' gerekçesiyle Bağdat'ı uyardı. Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) ve Sünni partilerin meclis görüşmelerini boykot ettiği tasarı, bu yaz yapılacak meclis oturumlarının gündemine alınmadı.

Irak medyasında 'Haşdi Şabi yasa tasarısı' olarak bilinen yasa, şu anda Irak silahlı kuvvetlerine bağlı ancak yarı özerk statüde olan Şii silahlı gücünün, tamamen ayrı bir güvenlik kurumu haline gelmesini hedefliyor. Tasarıya göre, Haşdi Şabi Savunma ve İçişleri bakanlıklarına bağlı kalmayacak ve doğrudan başbakana bağlanacak. Haşdi Şabi'nin kendi Genelkurmay Başkanlığı, operasyonel komutanlıkları ve eğitim akademisi olacak.

Tasarı, 2016 yılında DEAŞ'a karşı savaş döneminde kabul edilen mevcut yasayı yürürlükten kaldırıyor ve Haşdi Şabi'ye daha geniş operasyonel, idari ve bütçesel bağımsızlık tanıyor.

Yasa tasarısının ikinci okuması 16 Temmuz 2025'te beklenmedik bir şekilde meclis gündemine alındı. Irak Parlamentosu'ndaki tasarılar, oylama ve kabul sürecinden önce birkaç okuma sürecinden geçiyor. Bu süreçte tasarının genel hatları meclise sunuluyor, maddeler okunup tartışılıyor ve değişiklik teklifleri gündeme geliyor.

Oturuma başkanlık eden Meclis Başkanvekili Muhsin Mendelavi, ikinci okuma sırasında yasa maddelerini okurken Kürt ve Sünni milletvekilleri, 'gizli gündem değişikliği' gerekçesiyle oturumu terk etti.

Mecliste kalan Şii milletvekilleri, yasayı bu yasama döneminde geçirme konusunda kararlı olduklarını belirtti. Ancak oylama tarihi henüz netleşmedi ve yasa bu yazın meclis gündemine alınmadı.

ABD'nin Bağdat Maslahatgüzarı Steven Fagin, Meclis Başkanvekili Mendelavi ile yaptığı görüşmede, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun Irak Başbakanı Muhammed Şiya es-Sudani'ye daha önce ilettiği mesajı tekrarladı. Irak medyasına göre Fagin, Mendelavi'ye 'Bu yasanın, İran'ın nüfuzunu kurumsallaştıracağını ve terörist grupları güçlendireceğini' söyledi.

Washington, tasarının geçmesinin İran'a yakın milisleri devlet içinde meşrulaştıracağını ve ABD karşıtı yapılarla mücadeleyi zorlaştıracağını düşünüyor. ABD'li yetkililer, bu tür bir yapılanmanın Irak'ın egemenliğini tehdit edeceğini ve anayasanın 'silah sadece devlette olur' ilkesini ihlal edeceğini ifade ediyor.

Haşdi Şabi'nin kurumsallaşması, sadece Irak iç siyaseti için değil, aynı zamanda bölgesel denge açısından da önemli bir dönüm noktası olarak görülüyor. Irak medyasındaki değerlendirmelerde, İran'a yakın silahlı yapıların resmi statü kazanmasının Irak'ın gelecekteki yönünü belirleyebileceği belirtiliyor. ABD'nin ve Erbil'in karşı çıkışı, bu adımın kısa vadede atılmasını zorlaştıran faktörler olarak değerlendiriliyor.

Yasa tasarısının yeniden meclis gündemine alınıp alınmayacağı veya ne zaman alınacağı ile Irak'ın bu güvenlik yapısı içerisinde nasıl bir işleyişle uygulanacağı belirsizliğini koruyor.