Petrol fiyatlarına ilişkin endişe verici açıklama: 130 dolara kadar yükselebilir

İstanbul Ticaret Odası (İTO) Başkanı Şekib Avdagiç, İsrail'in İran'a yönelik saldırısıyla başlayan çatışma ve gerilimin gemi lojistiğini olumsuz etkilediğini belirtti. Avdagiç, kısıtlamalar nedeniyle birçok uçuşun farklı güzergahlardan gitmek zorunda kaldığını, kısa vadede deniz ve hava koridorunun makul bir seviyede işlemeye devam etmesinin öncelikli beklentileri arasında olduğunu ifade etti.

Avdagiç, İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırgan tutumunun devam ettiğini ve İsrail'in İran'a saldırmasıyla bölgede yeni bir gerginlikle karşı karşıya kalındığını dile getirdi.

Avdagiç, şu anda bütün bölgeyi etkileyen bir sürecin yaşandığına dikkat çekti. İsrail'in savaşı bölgeye yayarak İran'a kapsamlı bir saldırı başlattığını ve bunu İran'ın nükleer programının kontrol dışında kalmasına bağladığını söyledi. Avdagiç, bu sürecin tüm uluslararası hukukun, anlaşmaların ve Birleşmiş Milletler'in çizdiği çerçevenin tamamen dışında yürütüldüğünü gözlemlediklerini ifade etti.

Avdagiç, İsrail'in tek taraflı, saldırgan bir süreç yürüttüğünü aktararak, bu durumun asla kabul edilebilir olmadığını vurguladı. İran'ın hiçbir uluslararası karara, kurala veya kabule dayanmayan saldırgan bir tavırla karşı karşıya kaldığını ve dolayısıyla meşru savunma haklarını kullanma konusunda adım attıklarını belirtti. İsrail'in Gazze'ye yönelik devam eden acımasız saldırısının yanı sıra yeni bir katliam ve soykırım kapısı açtığını ve bütün bölgeyi çok daha tehlikeli bir sürece soktuğunu değerlendirdi.

Avdagiç, Hürmüz Boğazı'nın İran tarafından kontrol edildiğini belirtti. Dünyadaki petrol ihracatının yüzde 20'sinden fazlasının, bazen yüzde 25'e kadar çıkan kısmının Hürmüz Boğazı üzerinden yapıldığını, ayrıca doğal gaz ihracatında da çok önemli bir geçit olduğunu söyledi. İthalat anlamında da özellikle uzak ülkelerden Körfez ülkelerine, Çin'den ABD'ye, Avrupa ülkelerinden Körfez ülkelerine gelen ithalatın en önemli kısmının Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştiğini, çift taraflı bir trafiğin olduğunu ve trafik konuşulurken sadece petrol ve doğal gaz ihracatının konuşulduğunu ancak çok önemli bir mal ithalatının da söz konusu olduğunu ifade etti.

Şekib Avdagiç, Suriye, Irak, Ürdün, Lübnan, İran ve İsrail'de hava sahalarının kapatıldığını anımsatarak, bütün bölgedeki hava trafiğinin de çok olumsuz etkilendiğini kaydetti.

Avdagiç, hem mal ihracatı hem de doğal gaz ve petrol ihracatı ile insan trafiği açısından çok farklı bir döneme girildiğine dikkat çekerek, üç farklı senaryonun gündemde olduğunu dile getirdi. İlk senaryonun, kısa bir süre içinde belli görüşmeler ve diyaloglarla makul bir noktaya ulaşılması olduğunu ve bunun en iyi senaryo olarak göründüğünü belirtti. Özellikle ABD Başkanı Donald Trump'ın yaklaşımının önem kazandığını ancak bugüne kadar Gazze sürecinde olduğu gibi bu süreçte de ABD ve Trump'ın tamamen İsrail yanlısı tutumunu devam ettirdiğini gördüklerini ve bu konuda çok iyimser olamadıklarını söyledi. İkinci senaryonun, belli yükselen ve düşen bir tempoda bir süreklilik arz etmesi ve zamana yayılması olduğunu, bunun da herkesin buna göre yeni bir politika belirlemesi ve tavır alması anlamına geldiğini ifade etti. Aynı zamanda dünyadaki özellikle petrol ve doğal gaz fiyatlarının da ayrı bir seviyeye kalıcı olarak taşınması anlamına geleceğini ekledi. Üçüncü ve en kötü senaryonun ise buna ilaveten Hürmüz Boğazı'nın tamamen gemi trafiğine kapatılması olduğunu, bu durumda petrol varilinin 95 dolardan 130 dolara kadar çıkabileceği senaryolarının bulunduğunu dile getirdi. Sadece fiyatın artması değil, aynı zamanda bazı coğrafyalarda yeteri kadar rafineri ve ham petrolün bulunmasında ciddi güçlük çekileceği ve bunun da sıkıntı oluşturabileceği yönünde bir yaklaşımın olduğunu belirtti.

İTO Başkanı Avdagiç, Türkiye ile İran'ın kadim iki komşu ülke olduğunu, İran ile kültürel, tarihsel ve dini anlamda çok derin ilişkilerin bulunduğunu ve bu anlamda sürecin Türkiye'yi de fevkalade ilgilendiren bir konu olduğunu söyledi.

Avdagiç, gemi lojistiğinin de olumsuz etkilendiğini aktararak, kısıtlamalar nedeniyle birçok uçuşun farklı güzergahlardan gitmek zorunda kaldığını kaydetti. Kısa vadede hem deniz koridorunun hem de hava koridorunun makul bir seviyede işlemeye devam etmesinin en öncelikli beklentileri arasında olduğunu ifade etti. Cumhurbaşkanının bu konuda çok ciddi vaziyet aldığını, bütün önemli liderlerle, hem bölgedeki liderlerle hem de bu bölgeye etki edebilecek liderlerle çok yakından ve yoğun bir görüşme trafiği içinde olduğunu gözlemlediklerini söyledi. İsrail'in saldırganlığına bağlı İran'ın da cevap verme durumunun sona ermesini ümit ettiklerini ancak bunun mutlaka belli bir süre uluslararası ticaret, uluslararası mal ve hizmet süreçleri anlamında ciddi negatif sonuçlarının bütün dünyaya olduğu gibi Türkiye'ye de yansımaları olacağını belirtti.

Şekib Avdagiç, dünyada ABD'nin başlattığı trende bağlı olarak uluslararası korumacılığın hızla yayıldığını ve ABD'nin devreye aldığı bu yaklaşımın birçok ülke tarafından takip edildiğini dile getirdi.

Avdagiç, ABD gibi dünyanın en büyük ithalatçı ülkesi tarafından korumacılık yaklaşımının ortaya konulduğunda diğer ülkelerin bu yaklaşıma karşı kayıtsız kalmasının mümkün olmadığını kaydetti. Başta Çin olmak üzere ABD'nin en büyük ticari ortaklarından ve artık birincisi duruma gelen Meksika ile hemen arkasından Kanada'nın da buna karşı yaklaşımları ile ABD'nin onlara karşı tavırlarında da yeni kartların açıldığını gördüklerini söyledi. Avrupa Birliği ile Amerika Birleşik Devletleri arasındaki süreçleri takip ettiklerini ve bütün bunlara bağlı olarak ekonomik birliktelikler ve onların oluşturduğu ekosistemlerin biraz daha öne çıkacağını ancak kısa ve orta vadede bu korumacılığın çok daha etkin ve kalıcı bir şekilde kalmaya devam edecek gibi göründüğünü değerlendirdi.

Avdagiç, Türkiye ve Avrupa Birliği arasında 30 yılı aşkın süredir devam eden Gümrük Birliği Anlaşması'na bağlı bir sürecin olduğunu anımsattı. Buna bağlı olarak özellikle Gümrük Birliği'nin Türk ihracatçısına yönelik oluşturduğu bazı önemli dezavantajların bulunduğunu, bunların giderilebilmesi için kısa vadede bu korumacılıkla ilgili yaşanan önemli bir olumsuzluk paketinin bertaraf edilebilmesi için Gümrük Birliği'nin hızla güncellenmesi gerektiğini ifade etti. Üçüncü ülkelere yönelik Avrupa Birliği'nin ihracatında uygulanan kapsamın Türkiye'nin ihracatçısı için de uygulanabilir olması gerektiğini belirtti.

Şekib Avdagiç, Gümrük Birliği'nin Türkiye'nin aleyhine çalışan kısımlarının gözden geçirilmesi gerektiğine ve Türkiye'nin daha istikrarlı ve rekabet edebilir pazarlar konusunda bir açılım sağlamasının önem arz ettiğine işaret etti.

Avdagiç, Ticaret Bakanlığı tarafından uluslararası ticarette korumacılıkla ilgili dünyadaki gelişmelerin takip edildiğini belirterek, sürecin Türkiye lehine oluşturduğu unsurların yakından takip edilmesi gerektiğini vurguladı.

Avdagiç, son derece dinamik, hem ülke bazlı hem de ürün grupları bazlı politikaların çok hızlı ve etkin bir şekilde uygulamaya geçirilmesi gerektiğine işaret etti. Bu konuda Ticaret Bakanlığı'nın etkili çalışma yaptığını gözlemlediklerini, piyasadan bu konuda gelen talepleri, notları ve yaşanan sıkıntıları hızlı bir şekilde raporlaştırıp Bakanlığa sunduklarını söyledi. Önemli bir kısmının da hem Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği üzerinden hem de doğrudan Ticaret Bakanlığı üzerinden uygulamaya geçmesi için gayret gösterdiklerini belirtti. Korumacılığın her zaman dünya ticaretini daraltan, zorlaştıran ve bir takım haksız uygulamaları ortaya çıkaran bir yaklaşım olduğunu ve tasvip edilen bir yaklaşım olmadığını ifade etti.