Trump'tan Rus petrolüne yeni yaptırımlar: Çin ve Hindistan hedefleniyor

ABD Başkanı Donald Trump, Rusya-Ukrayna Savaşı'nın 3,5. yılında yaptırım politikasını değiştirerek petrol ticaretini, Rusya ve müttefiklerine karşı jeopolitik bir baskı aracı olarak kullanmaya çalışıyor.

Şubat 2022'de başlayan Rusya-Ukrayna Savaşı'nın ardından ABD, Rusya'ya çeşitli sektörlerde kapsamlı yaptırımlar uygulasa da Rus ekonomisi bu süreçte büyümesini ve ihracatını sürdürdü.

Rus ordusunun Ukrayna'daki ilerleyişi bu yılın başından itibaren hız kazanırken, başkan seçilmeden önce Ukrayna savaşını kısa sürede bitireceğini vaat eden Trump'a yönelik eleştiriler de artış gösterdi.

Savaşı sonlandırmak için müzakerelerde ilerleme sağlanamayınca Trump'ın Rusya'ya karşı duruşu değişti. Bu yeni tutum, Rusya'nın yanı sıra BRICS içinde yakın ilişkiler kurduğu Çin ve Hindistan'a yönelik yaptırım ve tarife kararlarında da kendini gösterdi.

Trump, son olarak Rus petrolü alması nedeniyle Hindistan'a uygulanan tarifelere ek olarak %25'lik ilave tarife getirdi ve Rusya'dan petrol alan diğer ülkelerin de incelendiğini belirtti.

Beyaz Saray, Rus enerjisinin en büyük ithalatçısı olan Çin'i de uyarırken, Çin yönetimi olası tarifelere ve yaptırımlara rağmen ulusal çıkarlarını korumaya devam edeceğini ve Rusya'dan alımlara devam edeceğini bildirdi.

Trump, petrol fiyatları düşerse savaşın duracağını söylese de, OPEC ve OPEC+ ülkeleri zayıf talebe rağmen üretimlerini azaltarak dikkat çekti.

Rusya-Ukrayna Savaşı öncesinde Rus petrolünün Çin'in toplam petrol ithalatındaki payı %7,7 iken, savaşın ardından bu oran %13,5'e yükseldi.

Trump, 5 Ağustos'ta Çin'e de Hindistan'a uygulanan %25'lik ek tarifenin benzerinin uygulanabileceğini açıkladı.

Çin'in, Batılı ülkelerin yaptırımları nedeniyle Brent petrole göre varil başına 5 ila 10 dolar daha ucuza satılan Rus petrolünü aldığı ve bu durumun Çin'deki küçük rafinerilerin kar marjlarını artırdığı belirtiliyor.

ABD, yaptırımlarla Rusya'nın tanker filosu ve sigorta şirketlerini de hedef alıyor. Bu nedenle, bazı Çin limanları yaptırım uygulanan tankerlere hizmet vermeyi durdurmuştu.

Analistler, Hindistan'a kıyasla ABD ile daha büyük bir ticaret hacmine sahip olan Çin'in, olası ek tarifelere karşı daha korunaklı bir konumda olduğunu düşünüyor.

S&P Global Ratings'in analizine göre, bu yılın Ocak-Mayıs döneminde Çin'in Rusya'dan petrol ve doğal gaz ithalatı 32,6 milyar dolar, Hindistan'ın ise 23,2 milyar dolar oldu.

Bu dönemde, Çin'in Rusya'dan yaptığı ithalatın %66'sını, Hindistan'ın ise %88'ini petrol, gaz ve kömür oluşturdu.

Gerçek zamanlı veri analitik şirketi Vortexa'nın verilerine göre, Çin ve Hindistan'ın Rusya'dan ham petrol alımı 2022'den itibaren önemli ölçüde arttı.

Çin, 2022'de günlük 1 milyon varil ham petrol ithal ederken, Hindistan'ın ithalatı günlük 741 bin varil olarak kaydedildi. 2023'te ise Çin'in alımı günlük 1,42 milyon varile, Hindistan'ın ise 1,76 milyon varile yükseldi.

Bu ithalat seviyeleri 2024'te de devam ederken, bu yıl Çin'in günlük ham petrol alımı 923 bin varil, Hindistan'ın ise 1,36 milyon varil seviyesinde seyrediyor.

Son 2,5 yıldır Hindistan, Rusya'nın en büyük ham petrol alıcısı konumunda yer alıyor.

S&P Global Ratings Gelişmekte Olan Piyasalar Kredi Araştırmaları Başkanı Zahabia Gupta, ABD ile Rusya'dan petrol alan ülkeler arasında başlayan yeni gerilimi değerlendirdi.

Gupta, ABD'nin Hindistan'a uyguladığı %50 tarifenin küresel ticarette yeni dalgalanmalara yol açabileceğini ve bu kararın, Rusya ile ekonomik bağları güçlü ülkelere yönelik ikincil tarifelerde ABD'nin daha iddialı bir duruş sergileyeceğinin bir işareti olabileceğini belirtti.

Olası ikincil tarifelerin özellikle enerji alanında Rusya ile yoğun ticaret yapan ekonomileri hedef alabileceğini söyleyen Gupta, Çin, Hindistan ve Türkiye'nin Rusya'nın en büyük ticaret ortakları olduğunu, Orta Asya ekonomilerinin ise GSYH'ye oranla en fazla ithalat yapan ekonomiler olduğunu ifade etti. Gupta, bu tarifelerin süre ve kapsamının belirsizliğini koruduğunu ve özellikle ticaret görüşmelerinde bir kaldıraç olarak kullanılabileceklerini söyledi.

Petrol arzında ani kesintiler ve ülkelerin Rus petrolünden kaçınması durumunda petrol fiyatlarındaki dalgalanmanın geçici olarak artabileceğini belirten Gupta, bu durumun etkilenen ülkeler için geçici olarak daha yüksek fiyatlara ve ithalat faturalarına neden olabileceğini dile getirdi. Ancak mevcut arz fazlası ve OPEC+ bünyesindeki yedek kapasitenin bu etkiyi hafifletebileceğini de ekledi.

Vortexa Amerika bölgesi Piyasa Araştırmaları ve Analitiği Başkanı Samantha Hartke, ikincil tarifelerin uygulanmasının zor olduğunu belirterek, Trump yönetiminin daha önce Venezuela'dan ham petrol alımına yönelik benzer bir tehdidinin sonuçsuz kaldığını hatırlattı.

Hartke, Çin'in Venezuela'dan ham petrol alımının aylık ve yıllık bazda arttığını ve bu nedenle Rusya menşeli ürünlere yönelik ikincil gümrük tarifelerinde de benzer bir durumun yaşanacağını düşündüğünü ifade etti. Çin ve Hindistan'ın Rus ham petrolüne olan güçlü bağımlılıkları nedeniyle, bu ticaret akışının olası tarifelerden etkilenmeyeceğini öngördüğünü de ekledi.

Hindistan'ın da Rus ham petrolünü almaya devam etmesini beklediklerini söyleyen Hartke, Temmuz ayında Hindistan'a gelen Rus ham petrolü miktarının bir önceki aya göre düşük olmasının, rafineri bakımları ve diplomatik müzakereler sırasında Trump'ı yatıştırma çabasıyla ilgili olduğunu düşündüklerini belirtti. Ayrıca, Hindistan'ın ABD'ye yaptığı ithalata uygulanan %50'lik gümrük vergisinin enerji ürünlerini kapsamadığını da hatırlattı.