Zamlar Yaklaşırken Erdoğan Yetkisini Kullanacak mı?

Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) kapsamındaki akaryakıt, otomobil, tütün ürünleri, alkollü içecekler, altın, mücevher ve lüks tüketim malları gibi ürünlerde 1 Temmuz'dan geçerli olmak üzere uygulanacak ÖTV artışları, ilgili tarife listeleri çerçevesinde Yİ-ÜFE'ye endeksli şekilde Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenerek Resmi Gazete'de ilan edilecek.

Daha önceki yönetim sisteminde Bakanlar Kurulu'nun yetkisinde olan ÖTV artışlarını belirleme, tarifeleri sıfırlama, indirimli tarife uygulama ya da maktu vergilerle ÖTV oranlarını yüzde 50'ye kadar artırma yetkisi Cumhurbaşkanı'na geçti.

Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) açıkladığı verilere göre, haziran ayında Yİ-ÜFE'deki aylık artış yüzde 2,46, altı aylık artış yüzde 15,71 ve haziran itibarıyla yıllık artış oranı yüzde 24,45 olarak gerçekleşti.

ÖTV artışlarına ilişkin tarife listeleri çerçevesinde mal ve ürünlerin net fiyatı üzerine eklenen ÖTV ile otomobil, akaryakıt, sigara ve içki gibi ürünlerin ÖTV'li fiyatları belirlendikten sonra, bunun üzerine KDV eklenerek satış fiyatı tespit ediliyor. Bu durum, ÖTV zammının KDV matrahını da yükseltmesi nedeniyle ÖTV'ye tabi ürünlere katmerli zam uygulanmasına neden oluyor. ÖTV ve KDV artışları sonrasında akaryakıt ürünlerinin türlerine göre LPG'de en az 97 kuruştan başlayarak motorinde 2,11 liraya, benzinde ise 2,25 liraya varan maktu ÖTV artışlarından kaynaklı yeni zamlar yürürlüğe girecek.

Benzer şekilde tütün ürünlerinde altı ayda yüzde 15,71 oranında gerçekleşen Yİ-ÜFE'ye endeksli olarak tarifelerdeki oranlar üzerinden maktu ÖTV artışları paket başına 8-10 lira arasında, alkollü içeceklerde ise alkol derecesine ve miktara göre 65-125 lira ÖTV zammı uygulanacak.

Mevcut tarife listelerine göre hesaplanan bu maktu artışları uygulamama, sıfırlama, yüzde düşürme ya da yüzde 50 artırma yetkisi Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'da bulunuyor. Ocak ayındaki ÖTV artışlarında Cumhurbaşkanı, akaryakıttaki maktu ÖTV yetkisini indirim yönünde kullanarak, akaryakıt ürünlerine daha düşük ÖTV tarifesine ilişkin karar yayımlamıştı.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in yanı sıra Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın da yıl sonunda yüzde 20'li rakamlarda bir enflasyonun gerçekleşmesinin beklendiği yönündeki açıklamaları dikkate alındığında, temmuz kararnamesinde sigara ve alkollü içecekler dışında akaryakıt ve otomobil gibi bazı ürünlerdeki ÖTV artışlarının Yİ-ÜFE'ye endeksli maktu artışların altında tutulması, daha düşük ÖTV belirlenmesi ihtimali ekonomi kulislerinde konuşuluyor.

ÖTV artışlarına paralel olarak, başta akaryakıt olmak üzere yapılacak zamlar aynı zamanda enflasyonu artış yönünde etkileyecek. Ekonomi yönetimi bu nedenle ÖTV zamlarını düşük tutmak, indirimli ÖTV tarifesi belirlemek ya da yüzde 15,71 oranındaki Yİ-ÜFE'ye endeksli ÖTV artışlarıyla bütçeye ve hazineye gelecek ÖTV-KDV gelirlerini artırmak arasında bir tercih yapacak. Yeni ÖTV tarifeleri ile memur, emekli ve en düşük emekli maaş artışlarını belirlemek üzere gerçekleştirilen toplantıların ardından Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın onayına sunulacak 1 Temmuz'dan geçerli ÖTV tarifeleri ve maktu vergi artışlarının bugünkü Resmi Gazete'nin mükerrer sayısında ilan edilmesi bekleniyor.

İlk altı ayda yüzde 16,67 olan Tüketici Fiyat Endeksi'nin (TÜFE) yıl sonu için hedeflenen yüzde 24'ü aşmaması için temmuz-aralık arasındaki aylık enflasyon artışının yüzde 1,25'i aşmaması gerekiyor. Ancak yürürlüğe girecek ÖTV artışları ve buna eklenecek KDV artışlarıyla başlayacak yeni zam dalgasının temmuz enflasyonunu yaklaşık yüzde 3 seviyesine çekmesi söz konusu. Haziran enflasyonunu ve dolayısıyla maaş zamlarına uygulanacak oranı etkilememesi için 2 Temmuz'da yürürlüğe konulan yüzde 24,60 oranındaki doğal gaz zammı da temmuz enflasyonunu artış yönünde etkileyecek bir başka unsur. Akaryakıttaki kur kaynaklı zamların yanı sıra ÖTV artışına paralel olarak yapılacak zamlar, taşımacılık, ulaşım, nakliye, elektrik gibi pek çok mal ve hizmetin fiyatlarında zincirleme artışları beraberinde getirecek.

Sadece akaryakıt ürünlerine yapılacak ÖTV artışlarından hazineye aylık 5,5 milyar lira ilave gelir gelmesi bekleniyor. Türkiye'nin günlük akaryakıt tüketimi 21 milyon litre benzin ve 74 milyon litre motorin olmak üzere günde ortalama 95 milyon litre akaryakıtın ÖTV'sinde yapılacak 1 liralık artış, hazineye günde 95 milyon, ayda 2 milyar 850 milyon lira ek ÖTV geliri sağlayacak. ÖTV'nin altı aylık Yİ-ÜFE artışına endeksli şekilde artırılması durumunda ise günlük akaryakıt tüketiminden kaynaklı ÖTV geliri artışı aylık 5,5 milyar liraya kadar çıkacak. Tütün ürünleri ve alkollü içeceklerdeki ÖTV artışlarıyla birlikte temmuz ayından itibaren hazinenin ÖTV'den kaynaklı aylık ilave vergi geliri artışı 10-12 milyar liraya kadar yükselebilecek.