İstanbul'da Büyük Güç Rekabeti ve Orta Doğu Forumu Gerçekleştirildi

Boğaziçi Üniversitesi Güney Kampüs'te organize edilen forumun ikinci günü, "Orta Doğu ve Kuzey Afrika'da Büyük Güçler Arasındaki Rekabet: Bölgesel Çıkarlar ve Stratejik İttifaklar" adlı oturumla başladı.

Cumhurbaşkanlığı Güvenlik ve Dış Politikalar Kurulu Üyesi ve Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mehmet Akif Kireççi, konuşmasında İkinci Dünya Savaşı'nın Yahudilerin İsrail'e göçünü hızlandırdığını ve İsrail'in komşularını istikrarsızlaştıran bir varlık olduğunu vurguladı.

İsrail'in devam eden bir proje olduğunu ifade eden Kireççi, Başbakan Netanyahu yönetimindeki İsrail devletinin nihai hedefinin Orta Doğu'da Talmudik bir devlet kurmak olduğunu ve bu amaçla İsrail'in yanı sıra ABD ve Güney Avrupa ülkelerinden finansal destek aldığını, ayrıca büyük bir medya ve siyasi destek mekanizmasına sahip olduğunu belirtti.

Kireççi, ABD, İngiltere ve Almanya'nın İsrail'e silah tedarik ettiğinin bilindiğini ve daha büyük bir İsrail'in Netanyahu hükümetinin hedefi olduğunu dile getirdi.

Kireççi, bu ülkeler için Orta Doğu'da koruyucu bir ülke bulunmadığını, bu rolün Osmanlı Devleti'ne ait olduğunu söyledi. Türkiye'nin Cumhuriyet'in kuruluşu sonrası bölgeyle bağını uzun süre kestiğini, daha sonra etkileşime geçip geri çekildiğini ve bunun bir örüntü haline geldiğini belirtti. Bölgedeki koşulların Türkiye'yi kendi güvenliğine katkı sağlayacak yollar aramaya zorladığını ifade eden Kireççi, Türkiye'nin savunma politikalarına, güvenliğine ve ordusunun modernizasyonuna yatırım yaptığını, aynı zamanda Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın son iki günde bölgesel ve küresel en az 12 liderle barış getirme konusunda görüştüğünü ve Türkiye'nin bölgede barış ve istikrarın sağlanmasını amaçladığını ekledi.

Forumun "Parçalanmadan İşbirliğine mi? Bölgesel Girişimler ve Orta Doğu'da Küresel Stratejiler" başlıklı oturumunda, Cumhurbaşkanlığı Güvenlik ve Dış Politikalar Kurulu Üyesi ve SETA Dış Politika Araştırmaları Direktörü Prof. Dr. Murat Yeşiltaş bir konuşma gerçekleştirdi.

Yeşiltaş, uluslararası sistemde düzgün işleyen uluslararası kurumların eksik olduğunu, Birleşmiş Milletler'in işlevsiz kaldığını ve diğer uluslararası örgütlerin de sorunlara sürdürülebilir ve kapsamlı çözümler getirmekte yetersiz kaldığını dile getirdi.

Orta Doğu'daki normatif algı konusunda bir uzlaşının olmadığını belirten Yeşiltaş, bunun önemli sorunlardan biri olduğunu, çünkü birçok ülkenin bölgesel düzenin normatif yönünü iyileştirme konusunda farklı önceliklere sahip olduğunu ancak bölgesel örgütlerin geliştirilmesi ve düzenlenmesi konusunda hangi normlara sahip olunması gerektiği yönünde bir fikir birliği bulunmadığını ifade etti.

Yeşiltaş, Orta Doğu'da bölgesel düzenlerin çöküşünün veya bölgeselleşme çabalarının başarısızlığının bir diğer sebebinin de saldırgan davranış biçimleri olduğuna dikkat çekti.

Özellikle İsrail'in saldırgan askeri doktrini, askeri politikaları ve güvenlik stratejilerinin Orta Doğu'daki düzenin doğasını ciddi şekilde zayıflattığını ve bölgeselleşmeyi baltaladığını kaydeden Yeşiltaş, son 20 yıla bakıldığında Türkiye'nin Orta Doğu'ya yönelik dış politikasında büyük bir değişim yaşandığını gözlemlediklerini belirtti. Türkiye'nin stratejik aklının ve karar vericilerinin Orta Doğu üzerine yeni bir imaj inşa ettiğini vurgulayan Yeşiltaş, İsrail ile İran arasında yaşanan mevcut askeri gerilimden sonra nasıl bir bölgenin ortaya çıkacağının henüz belirsiz olduğunu ancak Türkiye'nin jeopolitik çıkarları ve stratejik önceliklerinin bu gelişmelere göre değişip dönüşeceğini söyledi.

Boğaziçi Üniversitesi'nin ev sahipliğinde, PLUS Institute, Al Jazeera Araştırma Merkezi, Şanghay Üniversitesi ve Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı (SETA) gibi düşünce kuruluşlarının işbirliğiyle düzenlenen forumda, bölgedeki büyük güç rekabeti ve yeni ticaret ağlarının şekillenmesi masaya yatırıldı.

Orta Doğu'da yükselen jeopolitik gerilimlerin ve ekonomik ittifakların yeni küresel düzenin seyrini nasıl etkilediği, farklı bakış açılarıyla ele alınan forumda, Kuşak ve Yol Girişimi (BRI), Uluslararası Kuzey-Güney Ulaşım Koridoru (INSTC) ve Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomik Koridoru (IMEC) gibi alternatif ticaret yolları, enerji güzergahları, norm dönüşümleri ve bölgesel işbirlikleri gibi konular, çok sayıda akademisyen ve uzman tarafından tartışıldı.

İki gün süren forumda, "Büyük Güçler Rekabeti ve Emperyal Miraslar: Orta Doğu'nun Konumu Tartışması", "Ticaret Rotaları (BRI, INSTC ve IMEC), Tedarik Zincirleri ve Stratejik Rekabet: Küresel Ticarette Hindistan, Rusya ve Çin", "Avrupa Dönüm Noktasında: ABD Hegemonyası Altında Stratejik Özerklik mi Batı İttifakını Güçlendirmek mi?", "Orta Doğu ve Kuzey Afrika'da Büyük Güçler Arasındaki Rekabet: Bölgesel Çıkarlar ve Stratejik İttifaklar", "Parçalanmadan İşbirliğine mi? Bölgesel Girişimler ve Orta Doğu'da Küresel Stratejiler" ve "Dünya Nereye Doğru Gidiyor: Uluslararası Arenada Değişen Krizler, Normlar ve Hiyerarşiler" başlıkları altında oturumlar düzenlendi.

Forum kapsamında, "Stratejik Dönüm Noktaları: Orta Doğu ve Oluşan Yeni Dünya Düzeni" başlıklı bir yuvarlak masa toplantısı yapıldı.

Foruma, Avusturya, Almanya, Çin, Rusya, İran, Katar, İngiltere ve Fransa'dan birçok akademisyen, strateji uzmanı ve araştırmacı katıldı.