İstanbul'da otobüsler için öncelikli yol uygulaması başlıyor

İstanbul Ticaret Üniversitesi Ulaştırma Sistemleri Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Mustafa Ilıcalı, İstanbul'da toplu ulaşımı hızlandırmayı hedefleyen otobüs öncelikli yol uygulamasının, gerekli analizler ve planlamalar tamamlandıktan sonra şehrin her yerinde hayata geçirilebileceğini ifade etti.

İstanbul'da trafik yoğunluğu artarken, toplu taşımayı teşvik etmek için yeni bir proje hazırlandı.

Şehirde toplu ulaşımı hızlandıracak 120 kilometrelik otobüs öncelikli yol planlandı.

Lastik tekerlekli toplu ulaşım araçlarının bekleme ve seyahat sürelerini azaltmayı ve yolculuk kalitesini yükseltmeyi amaçlayan projede 80 kilometrelik güzergah belirlendi ve pilot uygulamanın bu yıl başlaması planlanıyor.

Projenin detaylarına ilişkin konuşan İstanbul Ticaret Üniversitesi Ulaştırma Sistemleri Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Mustafa Ilıcalı, otobüs öncelikli yollar için eski İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir Topbaş döneminde çalışmalar yapıldığını ve UKOME kararları alındığını belirtti. Bu nedenle projenin altyapısının 5-6 yıl önce zaten var olduğunu söyledi.

Ilıcalı, İstanbul'da trafiğin giderek kötüleştiğini, okullar tatilde olmasına rağmen yoğunluğun hissedildiğini, okullar açıldığında trafiğin durma noktasına geleceğini, ticari hızın 10 km/s'in altına düştüğünü, yaya hızının ise 5 km/s olduğunu dile getirdi.

Bu duruma dikkat çekmek için her fırsatta uyarılarda bulunduğunu ve İBB yetkililerine bilgi verdiğini söyleyen Ilıcalı, İstanbul'daki yollarda araçların yüzde 85'inin tek yolculu otomobillerden oluştuğunu, otobüs, minibüs ve taksi gibi toplu taşıma araçlarının da aynı yolları kullandığını belirtti. Bu durumun trafik sıkışıklığına yol açtığını ve çözüm olarak yol kapasitesinin toplu taşıma lehine kullanılması, otobüs öncelikli şeritler oluşturulması gerektiğini söyledi.

40 yılı aşkın süredir bu alanda uzman olarak çalıştığını belirten Ilıcalı, belediyeye bir sunum yaptıklarını ve bu sunumda şu bilgileri paylaştı:

Bu yolların kapasitesini artırmanın acil olduğunu vurgulayan Ilıcalı, okullar açıldığında büyük sıkıntıların yaşanacağını, vatandaşların rahatsız, konforsuz ve güvensiz yolculuk yaptığını söyledi. Sunumda, İstanbul'daki bazı yolların UKOME kararıyla otobüs şeridi uygulamasına uygun olduğunu, ayrıca uygun yerlerde bisiklet yolu ve yol kenarı parklar da yapılabileceğini önerdi. Dünyada bu uygulamaların başarılı olduğunu belirterek, Los Angeles'taki gözlemlerini örnek verdi. Orada ortalama hızın İstanbul'a göre 3 kat daha fazla, yani 30 km/s olduğunu söyledi. Bu sistemlerin işe yaradığını, İstanbul'da uygun yerlerde otobüs, bisiklet yolları ve yol kenarı parkların oluşturulabileceğini, böylece yol kapasitesinin yolcular lehine kullanılabileceğini ve bu uygulamanın toplu taşımaya olan ilgiyi artırarak bireysel yolculukları azaltacağını dile getirdi. Bu yöntemin, acil bir trafik çözümü için çok önemli olduğunu ifade etti.

Ilıcalı, projenin hayata geçirilmemesi durumunda trafiğin daha da sıkışacağını belirtti. Orta ve uzun vadede ise Kadir Topbaş döneminde hazırlanan master planda, İstanbul'un 1200 kilometre raylı sistem ve metroya ihtiyacının olduğunun tespit edildiğini, bu projelerin hızlandırılması ve bütçe önceliklerinde yer alması gerektiğini ekledi.

Metrobüsün İstanbul ulaşımında çok önemli bir yeri olduğunu kaydeden Ilıcalı, bu projenin Recep Tayyip Erdoğan'ın başkanlığı döneminde izin alınamadığı için hayata geçirilemediğini, ancak Kadir Topbaş başkan olunca önerdiklerini ve onun desteğiyle yapıldığını anlattı. Günümüzde 9 milyon yolcudan 1 milyonunun metrobüs tarafından taşındığını, bunun çok önemli bir rakam olduğunu, ancak sistemin artık kapasitesinin çok üzerinde çalıştığını ve güvenlik ile konfor açısından sıkıntılar yaşandığını söyledi.

Metrobüsün otonom hale getirilmesi için İETT'ye önerilerde bulunduklarını dile getiren Ilıcalı, bir yıldır ASELSAN işbirliğiyle kısmi otonom sistem çalışmalarının yürütüldüğünü, bu sistemin sürücüyü uyarmanın yanı sıra gerektiğinde devreye girebildiğini söyledi.

Beyoğlu'nda 22 Temmuz'da meydana gelen kazada şoförün ayağa kalkıp cebinden bir şeyler almaya çalıştığını hatırlatan Ilıcalı, bu otonom sistemin sadece uyarı vermekle kalmayıp frenleme de yaparak kazaları önleyebileceğini vurguladı. Toplu ulaşımın güvenliğini teknolojiyle artırmanın ve toplu ulaşım öncelikli yolların bir an önce hayata geçirilmesinin son derece önemli olduğunu belirtti.

Belediyeyle yaptıkları toplantının ardından bu açıklamanın yapılmasının önemli olduğunu belirten Ilıcalı, sözlerine şöyle devam etti:

İBB'nin bilgi notuna göre 2024 yılında sürücülerin ortalama 105 saat trafik sıkışıklığında kaldığını belirten Ilıcalı, önlem alınmazsa bu sürenin 2025'te daha da artacağını söyledi. Yol üzerindeki araç sayısının arttığını ancak yol kapasitelerinin sabit kaldığını ifade etti. Otobüs öncelikli yolların diğer sistemlerle entegre bir şekilde hayata geçirilmesinin, hem İstanbullular hem de şehri ziyaret edenler için önemli bir rahatlama sağlayacağını, bireysel yolculukları azaltarak trafiği bir nebze de olsa hafifleteceğini belirtti.

Tercihli otobüs yolunda bir şeridin otobüslere ayrıldığını, diğer şeritlerin ise normal trafiğe açık olduğunu anlatan Ilıcalı, bu sistemde otobüs hızının üçe katlandığını söyledi. Metrobüsün hızının en az 30 km/s olduğunu, yan şeritlerdeki araçların hızının ise 10 km/s'nin altına düştüğünü belirterek, vatandaşın bu durumda daha konforlu ve hızlı olan toplu taşımayı tercih edeceğini, bunun da trafikte azalmaya yol açacağını ifade etti.

Ilıcalı, önemli olanın birim zamanda en fazla aracı değil, en fazla yolcuyu taşımak olduğunu vurguladı. Bu açıdan projenin, Avrupa ve ABD'deki birçok şehirde uygulanan önemli bir yöntem olduğunu belirtti.

Otobüs öncelikli yol uygulamasının, iki şeritli her yolda, bir şeridin otobüslere, diğer şeridin ise karma trafiğe ayrılarak uygulanabileceğini söyledi. Üç şeritli yollarda ise uygulamanın çok daha rahat gerçekleştirilebileceğini belirtti. Sağ ve sola dönüşlerin kolayca planlanabildiğini ve ortak şerit uygulamalarının yapılabildiğini anlattı. İlave olarak, İBB'nin belirlediği 80 veya 40 kilometrelik güzergahların çok az olduğunu, İstanbul'daki binlerce kilometrelik ana arterlerin en az iki şeritli olan her yerinde bu uygulamanın hayata geçirilebileceğini ifade etti. İyi bir planlama, talep analizi, geometrik planlama ve elektronik denetim sistemi ile ihlal yapanların EDS kameralarıyla anında tespit edilebileceğini ekledi.