Ayasofya-i Kebir Camii yapay zeka ile korunuyor

İstanbul'un fethinin ardından cami olarak kullanılan, 1934'te Bakanlar Kurulu kararıyla müzeye dönüştürülen ve tam 86 yıl sonra 10 Temmuz 2020'de Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle tekrar cami olarak ibadete açılan Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi'nde, tarihi dokunun korunması ve güvenliğin sağlanması için teknoloji ve yapay zekadan faydalanılarak çeşitli önlemler alınıyor.

Kültür ve Turizm Bakanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü'nce alınan önlemlerle yerli ve yabancı ziyaretçilerin daha rahat etmesi sağlanırken, son teknolojiden yararlanılan güvenlik tedbirleri sayesinde camideki fiziki yapıların zarar görmesi de engelleniyor.

İstanbul Vakıflar 1. Bölge Müdür Yardımcısı Levent Çetin, Ayasofya'nın 5 yıl önce yeniden ibadete açıldığını ve yaklaşık 300 kişilik bir ekiple hizmet verdiklerini ifade etti.

Bu ekipte güvenlik ve temizlik personelinin yanı sıra ziyaretçi koordinasyonunu sağlayan görevliler bulunuyor. Çetin, 15 Ocak 2020 itibarıyla Ayasofya'da ziyaretçi yönetim planını uygulamaya başladıklarını belirterek, mimari elemanlara, mozaiklere ve tarihi eserlere zarar verilmeyecek şekilde fiziki güvenlik tedbirleri alınarak galeri katının misafirlerin ziyaretine açıldığını söyledi. Ziyaretçi yönetim planıyla, ziyaret ve ibadet için gelen misafirlerin giriş ve çıkışları ayrılmış, bu sayede Ayasofya Camisi'nin girişinde uzun kuyruklar oluşması engellenmiştir.

İbadet için Ayasofya-i Kebir Camii'ne giriş ve çıkışların artık çok daha rahat olduğunu vurgulayan Çetin, ziyaretçilerin mozaikleri ve diğer bölümleri daha nitelikli gezebildiğini belirtti.

Çetin, 15 Ocak 2024'ten itibaren galeri katının ziyarete açılmasıyla camide 23 dilde sesli anlatım sistemi kurulduğunu ifade etti. Bu sistem sayesinde ziyaretçiler, cep telefonları veya kulaklıklarla ücretsiz olarak 23 farklı dilde Ayasofya Camisi'nin mozaikleri, Osmanlı döneminden eklenen kütüphaneler, hünkar ve müezzin mahfilleri gibi yapısal elemanlar ve Ayasofya'nın tarihi hakkında bilgilere ulaşabiliyorlar. Bu sayede ziyaretçiler kendi ana dillerinde daha nitelikli bir deneyim yaşarken, ibadet eden misafirlerin ibadet ortamı da bozulmadan ibadetlerini rahatça yapabildikleri belirtildi.

Düzenlemeler için ziyaretçilerden olumlu geri dönüşler alındığını belirten Çetin, yoğunlukların azalmasıyla caminin içindeki insan yükünün de hafiflediğini kaydetti.

Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi'nde yenilenen yüzlerce kamerayla yapay zeka destekli bir sisteme geçildiği aktarıldı. Bu sistemin, birçok alanda uyarılar verebilen ve görevli personele işlerini kolaylaştıran bir destek sağladığı belirtildi. Hem kamera sayısının artırılması hem de yapay zeka desteği sayesinde sistem, cami içindeki olası bir güvenlik problemini önceden tespit ederek engelliyor. Caminin ziyarete kapalı kısımlarına herhangi bir giriş teşebbüsünde sistem otomatik olarak ilgili personelin ekranlarına uyarı göndererek hızlı müdahaleyi mümkün kılıyor. Bu durum, yapının korunmasına yönelik çalışan personele önemli bir destek sağlıyor.

Camideki restorasyon çalışmalarının da devam ettiğini dile getiren Çetin, ilk etapta caminin bütüncül projeleriyle ilgili bir çalışmanın tamamlandığını ifade etti.

Çetin, aynı zamanda caminin bir dijital ikizini oluşturduklarına dikkat çekti. Bununla birlikte caminin hemen bahçesinde bulunan türbeler, sıbyan mektebi ve muvakkithane yapısının restorasyonları tamamlandı. Bütüncül projelerden sonra Bilim Kurulu kararları neticesinde caminin özellikle ana kubbe ve yan kubbelerindeki statik konularla ilgili müdahalelere karar verildi. Bu kararlar doğrultusunda kubbe ve yan kubbelerde çalışmalar başladı. II. Beyazıt minaresiyle ilgili bir çalışmanın da tamamlanmak üzere olduğu ve restorasyon çalışmalarının kademeli olarak devam edeceği belirtildi.