Çivi yazılı tabletlerin çözümlenmesiyle Körzüt Kalesi'nin isminin "Haldi'nin kutsal kenti" olduğu tespit edildi

Muradiye ilçesine bağlı Uluşar Mahallesi'ndeki kayalık alanda, Urartu Kralı Minua tarafından inşa ettirilen Körzüt Kalesi'nde bu yılki kazı çalışmaları Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın izniyle başladı.

Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (YYÜ) Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Sabahattin Erdoğan başkanlığında, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Van Valiliği, Yüzüncü Yıl Üniversitesi ve Muradiye Kaymakamlığı destekleriyle yürütülen kazılarda Urartu dönemine ait önemli bulgular ortaya çıkarıldı.

Daha önce tonlarca ağırlıktaki bazalt taşlarla inşa edilmiş sur duvarlarının ve iki tapınağın ortaya çıkarıldığı alanda bu yıl yapılan kazılarda ok uçları, sikkeler ile sırlı ve sırsız seramik parçaları bulundu.

Kazı çalışmalarında görev yapan uzman akademisyenler, iki yıl önce tespit edilen, üzerinde altı sıra halinde çivi yazısı bulunan iki taş bloğun çözümlemesiyle kalenin Urartu dönemindeki isminin "Tanrı Haldi'nin kutsal kenti" olduğunu belirledi.

YYÜ Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Sabahattin Erdoğan, kazı çalışmalarından önemli sonuçlar elde ettiklerini dile getirdi.

Erdoğan, kazı alanında her dönem yeni bulgularla karşılaştıklarını söyledi. Elde ettikleri önemli sonuçlar arasında ikinci tapınağın ve saray yapısının giriş kısmının tespit edilmesi yer alıyor. Ayrıca kente girişi sağlayan yollar da belirlendi. Tapınakta ortaya çıkarılan çivi yazılı tabletlerde geçen ismin, Körzüt'ün Urartu dönemindeki adı olan "Haldi Patari" yani "Haldi'nin kutsal kenti" anlamına geldiğini söyledi. Erdoğan, kimliklendirme çalışmalarını tamamladıklarını ve bundan sonraki aşamada tapınağın restorasyonunu planladıklarını belirtti.

Çalışmaların ikinci önemli aşamasının kente giriş yollarının tespiti olduğunu vurgulayan Erdoğan, sivil yerleşim alanlarından kente giden yolları ve saraya girişi sağlayan bölümü belirlediklerini ifade etti. Bu alandaki çalışmalara yoğunlaştıklarını söyledi. Kazılar sırasında katmanlaşmayı gösteren bulgulara da ulaştıklarını, bunlar arasında Urartu dönemine ait bir ok ucunun, Orta Çağ dönemine ait 10. yüzyıla ait sikkelerin ve aynı dönemlere ait sırlı-sırsız seramiklerin bulunduğunu, bunların 2025 yılına ait önemli buluntular olduğunu belirtti.

Çalışmalara katılan İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Eski Çağ Tarihi Ana Bilim Dalı Dr. Öğr. Üyesi Can Avcı, Van ve çevresinde yaklaşık 25 yıldır kazı çalışmalarına katılarak bölgenin kültürel mirasını ortaya çıkarmaya çalıştıklarını belirtti.

Muradiye Ovası'nın Van Gölü Havzası'ndaki en önemli yerleşim alanlarından biri olduğunu belirten Avcı, Urartu Krallığı'nın bu bölgenin potansiyelini değerlendirerek kurduğu kentlerden birinin Körzüt kenti olduğunu söyledi. Avcı, Urartu'nun, Körzüt'te, yani yazıtlarda geçen ismiyle "Haldi Patari"de, sarayı, tapınakları, depo odaları ve alanı çevreleyen, tonajı bugün bile kaldırılması zor olan taşlardan inşa ettiği surlarıyla halkına güven, düşmanına endişe verecek bir görkem sergilediğini ifade etti. Bu büyük sur duvarının inşası için kullanılan taşların civardaki taş yataklarından kesilerek getirildiğini belirtti.

Dünyanın birçok yerinde 6-12 tonluk bazalt taşlarını üst üste koyarak inşaat yapmanın ve 9 metre genişliğinde duvar örmenin her medeniyetin harcı olmadığını kaydeden Avcı, Körzüt kentinin, yani "Haldi Patari"nin, diğer Urartu kentlerindeki ihtişamı baştan itibaren yaşatmasının, kentin ne kadar büyük, önemli ve çevreyi kontrol edebilecek bir güce sahip olduğunu açıkça gösterdiğini belirtti. 6-12 ton ağırlığındaki bu taşların eğime karşı statik duruşunun büyük bir mühendislik bilgisi ve insan gücü gerektirdiğini söyledi. Sarayı çevreleyen sur duvarlarında kullanılan taşların, Urartu merkezlerinde kullanılan en büyük taşlar olabileceğini ve bazalt olmaları nedeniyle ağırlıklarının daha da arttığını ifade etti.