Kaş açıklarında bulunan batıktan 1100 yıllık cam koku şişeleri çıkarıldı

Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesi'nde, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın katılımıyla düzenlenen Uluslararası Arkeoloji Sempozyumu ve Arkeolojinin Altın Çağı Sergisi'nde, arkeolojik kazılardan elde edilen 485 eser ilk defa sergilendi.

Sergide öne çıkan eserler arasında, Abbasi dönemine ait, 6-7 santimetre boylarında 15 cam koku şişesi yer aldı.

Akdeniz Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Kültür Varlıklarını Koruma ve Onarım Bölümü Başkanı ve Kazı Başkanı Doç. Dr. Hakan Öniz, su altı arkeolojisinin köklü bir geçmişe sahip olduğunu ve bu bilim dalının Anadolu topraklarında doğduğunu ifade etti.

Doç. Dr. Öniz, Türkiye'nin su altı arkeolojisi alanında dünyanın önde gelen ülkelerinden biri olduğunu ve bu başarının güçlü altyapıya dayandığını belirtti.

Su altı arkeolojisinin kökeninin 1890'larda, İstanbul Arkeoloji Müzesi Müdürü Osman Hamdi Bey tarafından başlatılan çalışmalarla yaklaşık 140 yıl öncesine dayandığını söyleyen Öniz, modern teknolojilerle bu bilimi geliştirmeye devam ettiklerini dile getirdi.

Öniz, ilk denizciliğin de bu topraklarda ortaya çıktığını ve batan gemiler ile su altında kalan yerleşimlerin eşsiz bir tarihe ışık tuttuğunu vurguladı.

Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın izniyle Akdeniz kıyılarında yürütülen çalışmalar sonucunda 411 arkeolojik batık keşfedildiğini söyleyen Hakan Öniz, Geleceğe Miras Projesi kapsamında ise dört farklı batıkta su altı kazısı gerçekleştirdiklerini belirtti.

Bu kazıların sırasıyla; Kumluca'daki Orta Tunç Çağı batığı, Kaş-Besmi açıklarındaki Doğu Akdeniz ticaret gemisi batığı, Adrasan kıyılarındaki ham cam yüklü gemi batığı ve halen kazısı devam eden Geç Helenistik-Erken Roma dönemine ait seramik batığı olduğunu anlattı.

Bakan Ersoy'un dalgıç olmasının su altı arkeologlarını mutlu ettiğini belirten Öniz, seramik yüklü batığa Bakan Ersoy ile birlikte dalış yaptıklarını ve çalışma fırsatı bulduklarını ifade etti.

Külliye'de sergilenen koku şişelerinin hikayesini anlatan Doç. Dr. Hakan Öniz, bu şişelerin yaklaşık 1000-1100 yıl önce Kaş-Besmi açıklarında batan ve Gazze ile Filistin'den gelen zeytinyağı yüklü bir gemide bulunduğunu söyledi. Kazı sırasında bulunan şişelerin koku ya da sürme şişeleri olduğunu ve analizlerin devam ettiğini belirtti.

Şişelerin, Suriye-Filistin bölgesine ait kalıba eritme tekniğiyle yapıldığını belirten Öniz, cam işlemenin de Doğu Akdeniz'de ortaya çıktığını söyledi. Bu bölgede bilinen gül yağı, misk ve amber gibi kokuların Avrupa'ya Doğu Akdeniz'den gittiğini ifade ederek, bulunan bu şişelerin doğudan batıya koku ithalatının ilk örneklerinden biri olduğunu vurguladı.

Su altı arkeologlarının çok şanslı olduğunu dile getiren Öniz, her batık keşfinde şaşırtıcı detaylarla karşılaştıklarını ve inanılmaz bir coğrafyada çalıştıklarını belirtti.

Öniz, kendilerini heyecanlandıran şeyin altın veya gümüş gibi değerli eşyalar değil, bilinmeyenleri ortaya çıkaran turkuaz ve akuamarin renkli cam külçeleri veya koku şişeleri gibi sıradışı bulgular olduğunu ifade etti. Her bir batığın önemli bilinmeyenleri açığa çıkardığını sözlerine ekledi.

Ekipte Arjantin, Avustralya ve Japonya'dan arkeologların ve farklı ülkelerden yüksek lisans ve doktora öğrencilerinin de staj yaptığını belirten Öniz, Türkiye'nin su altı arkeolojisinde lider konumda olmasının kendi çabalarından çok, bu özel coğrafyada çalışmaktan kaynaklandığını dile getirdi.