Keçi çobanının keşfettiği fosil alanı bilim dünyasını harekete geçirdi

Kızılırmak Nehri üzerine inşa edilen Kocasinan ilçesindeki Yamula Barajı çevresinde, Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın izniyle, Kayseri Müze Müdürlüğü Başkanlığı'nda, 2018 yılından bu yana Prof. Dr. Okşan Başoğlu ve Prof. Dr. Pınar Gözlük Kırmızıoğlu'nun bilimsel danışmanlığında fosil kazıları yapılıyor.

Bölge, yıllar içinde bulunan zürafa, fil, mamut, gergedan, üç toynaklı atlar, bovid adı verilen boş boynuzlu koyun, keçi, antilop gibi hayvanların yanı sıra kaplumbağa ve domuz fosilleriyle de fosil çeşitliliği açısından öne çıkıyor.

Kazı çalışmalarına katılan uzman antropolog Ömer Dağ, Yamula Barajı çevresinde çok sayıda fosil bulunduğunu ifade etti.

Dağ, Çevril, Taşhan, Hırka ve Emmiler lokalitelerinde fosil buluntuları olduğunu belirterek, yüzey araştırmalarının ardından fosillerin yoğun olduğu alanlarda kazı yaptıklarını aktardı.

Önceliklerinin büyük fosil parçaları olduğunu dile getiren Dağ, “Yüzeyde bir görüntü varsa hızlıca çalışma başlatıp o fosilleri öncelikli olarak çıkarıyoruz. Fosili çıkarma süresi, fosilin büyüklüğüne göre değişiyor. Şu an bulunduğumuz nokta ana tabaka olarak adlandırdığımız ve yoğun fosil çıkan bir yer. İç içe geçmiş fosillerin olduğu ‘bağırsak’ dediğimiz iki farklı noktada yoğun buluntular gözlemliyoruz” şeklinde konuştu.

Alandan çıkarılan fosillerin dikkat çekici olduğunu vurgulayan Dağ, sözlerine şöyle devam etti:

“Biz buraya ilk geldiğimizde, megafauna olarak adlandırdığımız büyük örnekler, baraj suyunun alçalıp yükselmesiyle ortaya çıkmıştı. İlk yıl ağırlıklı olarak bu fosillerin çıkarma işlemlerini yürüttük. 2019 yılında, filin atası olarak bilinen ve mamuttan daha eski bir örnek bulmuştuk. Özellikle fosillerin eksiksiz ve büyük olması dikkat çekiyor.

Ayrıca çeşitliliğimiz çok fazla. Çok farklı türlerde örnekler keşfettik. Geçen sene domuz kafatası çıktı. Burası her sene bizi şaşırtıyor, farklı ve çeşitli türler bekliyoruz. Fosiller buraya sürüklenmiş olabilir veya toplu bir ölüm gerçekleşmiş olabilir. Üzerini açarak bunu tespit ediyoruz.”

Dağ, kazı alanında üç toynaklı atlara, bovid grubuna ait fosilleri ve gergedan fosillerini gözlemlediklerini, 12 kişilik bir ekiple bunları gün yüzüne çıkarmaya çalıştıklarını belirtti.

Türkiye'deki paleontolojik kazılarda tarihlendirmede sorun yaşandığını ancak bunu Yamula Barajı civarındaki kazılarda tabaka yaşlandırması ile çözdüklerini aktaran Dağ, şunları kaydetti:

“7,5 milyon yıl dediğimizde jeolojik yaşlandırma yapılmıştı. Şimdi argon adı verilen yöntemle tabaka yaşlandırma yaptık. Şu an Çevril’de bulunduğumuz lokalite 7,7 milyon yıllık. Hırka köy ise 7,4 milyon yıl öncesine ait bir lokalite. Tam yıl vermek için tabaka yaşlandırma gerçekleştirdik.

Fosilin yoğun olduğu tabakanın hem alt hem de üst sınırından örnekler alarak, argon yöntemiyle bu bölgelerin yaşlandırmasını netleştirdik. Yaşlandırma konusunda genelde jeolojik yaşlandırma veya faunal yaşlandırma yapılıyordu. Burada yaptığımız çalışma, çoğu paleontolojik kazıya referans olacak nitelikte oldu.

Bu yaşlandırmalar sayesinde, Orta Kızılırmak Havzası olarak adlandırdığımız bölgeyi göstererek yaşlandırmaları artık buraya atfedecekler. Çünkü diğer fosil kazılarında herhangi bir yaşlandırma yapılmamıştı. Bunun en büyük nedeni de tabakasının olmamasıydı. Burada hem tabakamız var hem de buluntumuz çok yoğun.”