Keçi çobanının tesadüfi keşfi, bilim dünyasını harekete geçirdi!

Kızılırmak Nehri üzerine kurulu Kocasinan ilçesindeki Yamula Barajı çevresinde, 2018 yılından bu yana Kültür ve Turizm Bakanlığı izniyle Kayseri Müze Müdürlüğü Başkanlığı'nda, Prof. Dr. Okşan Başoğlu ve Prof. Dr. Pınar Gözlük Kırmızıoğlu'nun bilimsel danışmanlığında fosil kazıları yapılıyor.

Yıllar geçtikçe bölgede zürafa, fil, mamut, gergedan, üç toynaklı atlar, bovid olarak adlandırılan boş boynuzlu koyun, keçi, antilop gibi hayvanların yanı sıra kaplumbağa ve domuz fosilleri de bulunarak, bölge fosil çeşitliliğiyle öne çıkıyor.

Kazı çalışmalarına katılan uzman antropolog Ömer Dağ, Yamula Barajı çevresinde oldukça yoğun fosil bulunduğunu ifade etti.

Çevril, Taşhan, Hırka ve Emmiler lokalitelerinde fosil buluntuları olduğunu belirten Dağ, yüzey çalışmasının ardından fosillerin yoğunlaştığı noktalarda kazı yaptıklarını dile getirdi.

Önceliklerinin büyük fosil parçaları olduğunu söyleyen Dağ, "Yüzeye çıkan bir görüntü varsa hızlıca çalışma başlatıp o fosilleri öncelikli olarak kaldırıyoruz. Fosili kaldırma süresi tamamen fosilin büyüklüğüne göre değişiyor. Şu anda bulunduğumuz nokta ana tabaka olarak adlandırdığımız yer, yoğun bir şekilde fosil geliyor. İç içe geçmiş fosiller 'bağırsak' olarak ifade ediliyor. Farklı iki noktada 'bağırsak' denilen yoğun buluntular gözlemliyoruz." diye konuştu.

Alandan çıkarılan fosillerin dikkat çekici olduğunu vurgulayan Dağ, açıklamalarına şöyle devam etti:

"Buraya ilk geldiğimizde megafauna olarak adlandırılan büyük örnekler, baraj suyunun alçalması ve yükselmesiyle ortaya çıkmıştı. İlk sene ağırlıklı olarak bu fosillerin kaldırma işlemlerini yürüttük. 2019 yılında filin atası olarak bilinen, insanların mamut diye tanıdığı fakat mamuttan daha eski bir örnek bulduk. Özellikle fosillerin tam olması ve büyük boyutlarda olması dikkat çekiyor.

Çeşitliliğimiz de çok fazla. Çok farklı türlerde örnekler keşfettik. Geçen sene domuz kafatası bulundu. Burası her sene bizi şaşırtıyor, farklı farklı çeşitli türler bekliyoruz. Fosiller buraya sürüklenmiş olabilir, toplu bir ölüm gerçekleşmiş olabilir. Burada üzerini açarak bunu tespit ediyoruz."

Dağ, kazı alanında üç toynaklı atlara, bovid adı verilen boş boynuzlu gruba ait fosilleri ve gergedan fosillerini gözlemlediklerini, 12 kişilik bir ekiple bunları gün yüzüne çıkarmaya çalıştıklarını belirtti.

Türkiye'de paleontolojik kazılarda tarihlendirmede sorunlar yaşandığını ancak tabaka yaşlandırması ile bunu Yamula Barajı civarındaki kazılarda çözdüklerini aktaran Dağ, şunları kaydetti:

"7,5 milyon yıl dediğimizde jeolojik yaşlandırma yapılmıştı. Şimdi argon adı verilen yöntemle tabaka yaşlandırması yaptık. Şu an Çevril'de bulunduğumuz lokalite 7,7 milyon yıllık. Hırka köy ise 7,4 milyon yıl öncesine ait bir lokalite. Nokta atışı yıl vermek için tabaka yaşlandırması gerçekleştirdik."

Fosilin yoğun olduğu tabakadan hem alt hem de üst sınırdan örnekler alınarak argon yöntemiyle bu bölgelerin yaşlandırması netleştirildi. Yaşlandırma konusunda genelde jeolojik ya da faunal yaşlandırma yapılıyordu. Burada yapılan çalışma, çoğu paleontolojik kazıya referans olacak bir nitelik taşıyor.

Bu yaşlandırmalarla Orta Kızılırmak Havzası gösterilerek, yaşlandırmalar artık buraya atfedilecek. Çünkü diğer fosil kazılarında herhangi bir yaşlandırma yapılmamıştı. Bunun en büyük nedeni ise tabakasının olmamasıydı. Burada hem tabaka var hem de buluntu çok yoğun.