Suudi Arabistan'da Şaşırtıcı Bilimsel Keşif

Afrika ve Asya'nın kesişim noktasında bulunan Arabistan, tarih öncesi insanlar için önemli bir göç güzergahıydı. Yapılan çalışmalar, bölgenin bir zamanlar nemli olduğunu ancak yaklaşık 25 bin yıl önce Buzul Çağı zirveye ulaştığında yağışların kesilmesiyle birlikte yaşanması imkansız hale gelecek kadar kuraklaştığını göstermişti.

Kuzey Arabistan'ın yaklaşık 10 bin yıl önce yeniden yerleşime açıldığı bilinse de, insan varlığının daha eski dönemlere dayanıp dayanmadığı bugüne kadar kesin değildi.

Almanya'daki Max Planck Jeoantropoloji Enstitüsü'nden **Maria Guagnin** ve çalışma arkadaşları, amatör arkeologların Nefud Çölü yakınlarındaki devasa kaya sanatıyla ilgili verdiği ipuçlarını değerlendirerek yeni kanıtlara ulaştılar. Üç farklı kazı alanında toplam 176 kaya oyması tespit edildi. Bu oymaların bazıları, 40 metreye varan büyük uçurum yüzeylerine kazınmış ve çoğunlukla hayvanları gerçek boyutlarında gösteriyordu.

En çok deve tasvirlerinin bulunduğu bu eserlerde ayrıca yaban öküzü, ceylan, dağ keçisi ve atların da resimleri yer alıyordu. Araştırmacılar, oymaları doğrudan tarihleyemeseler de, kayaların üzerindeki tortu tabakalarının ve alanlarda bulunan taş aletlerin yaşlarını radyokarbon ve lüminesans teknikleri kullanarak hesapladılar.

Dört deve oymasının hemen altında gerçekleştirilen kazılarda binden fazla (1200'den fazla) taş alet, 16 adet hayvan kemiği parçası ve üç ocak kalıntısı bulundu. **Nature Communications** dergisinde yayınlanan ve bu bulguların yer aldığı çalışmada, oymaların 12 bin 800 ila 11 bin 400 yıl öncesine tarihlendirildiği belirtildi.

Makalenin ortak yazarı olan **Griffith Üniversitesi**'nden **Michael Petraglia**, bu keşfin bölgedeki insan hareketliliğine dair mevcut anlayışı "temelden değiştirdiğini" ifade etti ve bu örneklerin **Arap Yarımadası**'nda bugüne kadar bulunan en eski kaya sanatı olduğunu söyledi. Ayrıca, bir kazı alanındaki deve resminin yakınında, bu eseri yaparken kullanıldığı tahmin edilen 12 bin 200 yıllık bir taş alet de ortaya çıkarıldı.

Bulgular, çölün yaklaşık 12 bin yıl önce geçici su kaynaklarına sahip olduğuna işaret ediyor. Guagnin bu durumu, "İnsanlar çölde düşündüğümüzden çok daha erken ve çok daha zorlu koşullarda hayatta kalmayı başarmış" sözleriyle değerlendirdi.

Bölgedeki kurumuş su kaynaklarından alınan tortuların analizi ise, bölgenin 16 bin ila 13 bin yıl önce daha nemli bir döneme girdiğini ve mevsimsel göllerin oluştuğunu gösteriyor.