Uluslararası Arkeoloji Sempozyumu Yerli ve Yabancı Arkeologları Buluşturdu

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Beştepe Millet Kütüphanesi'nde düzenlenen Uluslararası Arkeoloji Sempozyumu ve Arkeolojinin Altın Çağı Sergisi'nin açılışına katıldı.

Erdoğan'ın açılış konuşmasının ardından sempozyum etkinlikleri kapsamında, Nevzat Çevik'in moderatörlüğünde Gordion Kazı Başkanı Prof. Dr. Charles Brian Rose, Side Antik Kenti Kazı Başkanı Prof. Dr. Feriştah Alanyalı, Taş Tepeler Projesi Koordinatörü, Göbeklitepe ve Karahantepe Kazıları Başkanı Prof. Dr. Necmi Karul sunumlar yaptı.

Sempozyumun moderatörü Çevik, Türkiye'nin genişleyen bir arkeoloji laboratuvarı olduğunu ifade etti.

Amerikalı arkeolog Prof. Dr. Rose, Türkiye'nin arkeolojik kazılarda koruma çalışmalarına ayırdığı önemin dünyada bir benzerinin olmadığını dile getirdi.

Saha çalışmalarının en az yüzde 50'sinin korumaya ayrılmasının zorlu bir uygulama olduğunu vurgulayan Rose, "Mimari korumaya zaman ayırmak harika bir şey. Bildiğim kadarıyla bunu başka hiçbir ülke yapmıyor." diye ekledi.

Geçmişte kazı başkanlarının daha çok yeni keşiflere odaklandığını ve mevcut yapıları sağlamlaştırmadan başka alanlara yöneldiğini belirten Rose, "Şimdi bizim kazıp gün ışığına çıkardığımız yapılara ek olarak, onların kazdığı binaları da onarıp korumamız gerekiyor. Mevcut koruma programları çok iyi işliyor. Türkiye'nin UNESCO Dünya Mirası Listesine bu kadar çok arkeolojik alanı ekletmedeki başarısı bu nedenle hiç de şaşırtıcı değil." şeklinde konuştu.

Meslek hayatının büyük bir bölümünü Türkiye'de geçirdiğini söyleyen Rose, Türkiye'nin kendisi için ikinci bir ev haline geldiğini belirtti.

Türkiye'de toplam 46 yıl boyunca arkeolojik çalışmalar yürüttüğünü açıklayan Rose, "İlk olarak öğrenciyken Aphrodisias'ta, ardından 25 yıl Troya'da, son olarak da 18 yıl Gordion'da araştırma yapma fırsatım oldu." dedi.

Bu süreçte hem akademik olarak kendini geliştirdiğini hem de güçlü dostluklar kurduğunu dile getiren Rose, "Farklı dönem ve coğrafyalarda yürüttüğüm çalışmalar sayesinde Erken Tunç Çağı'ndan Geç Bizans'a uzanan geniş bir zaman diliminde uzmanlaşma imkanı buldum." diye ekledi.

Türkiye'deki kazı deneyimlerinin üniversitelerde çeşitli dönem ve konularda ders verebilmesini sağladığını vurgulayan Rose, "Eğer Türkiye'de çalışmamış olsaydım, şu anki konumuma ulaşmam mümkün olmazdı." şeklinde konuştu.

Side Antik Kenti Kazı Başkanı Prof. Dr. Alanyalı da Geleceğe Miras Projesi'nin Side'de başladığını söyledi.

Alanyalı, antik kentte belgeleme ve koruma onarım çalışmalarının yanı sıra Geleceğe Miras Projesi kapsamında bilimsel çalışmalara katkı sağladıklarını belirtti.

Alanyalı, "Side kazısı, 1947'den bu yana yapılan uluslararası bir kazıdır. Çalışmalarımız arttıkça bilimsel çalışmalarımız da arttı. Side kazısı 2023'te ören yeri antik tiyatro ile sınırlıydı. Çalışmalarımızla Side Antik Kenti'nin sınırları genişledi. Antik kentin karşılama yeri genişledi ve Çince ve Rusça gibi dillerde ziyaretçilerimizi karşılıyoruz. Bu da uluslararası tanınırlığımızı artırıyor." değerlendirmesinde bulundu.

Kazılarda yapay zeka kullandıklarını dile getiren Alanyalı, "Yeni nesil arkeologlar, üniversitelerdeki bilgilerin yeterli olmadığını sahada görüyor ve kendilerini teknoloji ile geliştiriyorlar." dedi.

Taş Tepeler Projesi Koordinatörü, Göbeklitepe ve Karahantepe Kazıları Başkanı Prof. Dr. Karul da arkeoloji alanındaki gelişmelerin ancak devlet politikası haline geldikten sonra kalıcı sıçramalara yol açabileceğini belirtti.

Arkeolojinin Batı'da ortaya çıkan bir disiplin olarak Osmanlı döneminde Türkiye'ye adapte edildiğini hatırlatan Karul, Cumhuriyet sonrasında çok sayıda müze kurulduğunu ve kazıların yaygınlaştığını ifade etti.

Karul, bilimsel üretkenliğin yalnızca arkeologlara değil, arkeoloji dışındaki sosyo-politik parametrelere de bağlı olduğuna dikkat çekti.

Arkeolojik çalışmaların turizm amaçlı yapılmadığını vurgulayan Necmi Karul, "Turizm, arkeolojinin çıktılarından sadece bir tanesi. Argümanı bunun ötesine taşıdığımız zaman kendi alanımızdan uzaklaşma riskimiz var." dedi.

Taş Tepeler Projesi özelinde turizm odaklı bir baskıyla karşılaşmadıklarını aktaran Karul, "Bize 'şurayı açın, burası daha çok turist çeker' gibi talepler gelmedi. Bu işi birbirine karıştırmamayı arkeologlar olarak da bilmeliyiz." ifadelerini kullandı.

Son 20-30 yıllık süreçte Türkiye'de arkeoloji camiasının dünyayla entegrasyonunun zayıfladığını dile getiren Karul, bu durumun yalnızca Türk arkeologlar için değil, ülkede çalışan yabancı bilim insanları için de geçerli olduğunu belirtti.

Karul, "Eğer 'geleceğe miras' bir kaynak sağlıyorsa arkeologların bunu kendi adına, bilim üretme adına çok daha güncelleştirip hedefini bu şekilde belirlemesinin iyi bir fırsat olduğunu düşünüyorum." diye konuştu.

Üç gün sürecek sempozyuma 29'u yabancı olmak üzere 250'den fazla bilim insanı katılacak ve 17'si yabancı toplam 33 akademisyen sunum yapacak.