Yapay Zeka Destekli Masal Tekerlemeleri ve Halk Edebiyatı Eserleri Yayımlandı

Emeksiz, halk edebiyatı ile tiyatronun yapay zekayla ilişkisini, Folklorist Hamdi adlı YouTube hesabında yayınlanan "Masaldır Bunun Adı" ve "Oyun Sözlüğü" çalışmalarını AA muhabirine değerlendirdi.

Emeksiz, edebi metinlerin özgün hallerini koruyabileceği gibi, günümüzün teknolojik imkanları ve yenilikleriyle de birleşebileceğini ifade etti. "Teknolojiden, yapay zekadan ve erişim ile zeka odaklı web 4.0 evresinden uzak kalamayız. Bunu tamamen reddetmek, geçmişle bağımızı koparıp geleceğe ulaşmamızı engelleyebilir. Bu nedenle bu çalışmaları, geçmişi gelecekle, kadim metinleri gelenekle ve gençlerle bir araya getiren bir yol olarak görebiliriz" şeklinde konuştu.

Emeksiz, bu kapsamda ilk denemelerini gerçekleştirdiklerini belirtti ve şu bilgileri paylaştı:

"Çok daha öncesinden düşündüğüm, planladığım bir çalışma vardı. Hatta bazı sanatçı dostlarımdan da masal tekerlemelerinin bestelenmesi için ricada bulunmuştum. Masal tekerlemelerinin dünyası gerçekten inanılmaz derecede etkileyici. O akış, oradaki absürt dünya, sıra dışı ve ufuk açıcı ifadeler bir şekilde gençler tarafından bilinmeli diye düşündük. Bunu sağlamak amacıyla masal tekerlemelerinden bazı metinleri yapay zekayla besteletip yayınladık."

Emeksiz, çalışmanın teknik boyutunda Arş. Gör. Yusuf Makine'nin büyük emeği olduğunu vurgulayarak, "Masaldır bunun adı, söylemekle çıkar tadı" adını verdikleri projenin tamamlandığını bildirdi.

Prof. Dr. Abdulkadir Emeksiz, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Burada tek bir masal tekerlemesi değil, kendi içinde bir hikaye ve akış oluşturan bir metin ortaya çıktı. Eserin hem müzikalitesi hem de seslendirilmesi tamamen yapay zeka tarafından yapıldı. Bu çalışmayla insanların klasik metinlerden keyif almasını hedefledik. Çünkü insanlar sevmedikleriyle bir arada olmayı tercih etmezler. İlgi ve merak uyandırıp sevginin artmasını istiyoruz. Gençlerin bunu benimsemesi ve sevmesi için daha modern, rap tarzında bir beste yapıldı. Belki yadırganacak ve tepki alacak ama kaybolmasından veya kimsenin haberdar olmamasından daha iyidir diye düşünüyorum."

Emeksiz, içeriklerin "Folklorist Hamdi" adıyla yayınlandığını belirterek, "Masal tekerlemelerinin ardından ikinci olarak 'Oyun Sözlüğü' bestelendi. Oyun Sözlüğü de sanıyorum Türk edebiyatında, şiirinde bir ilk. Manzum, alfabetik oyun sözlüğü, A'dan Z'ye kadar mani dörtlüklerinden oluşturulmuş bir sözlük. Bu sözlük de yine yapay zeka ile bestelendi" diye konuştu.

Prof. Dr. Emeksiz, Tulumbacı türkülerinin ve Dede Korkut metinlerinin de bu kapsamda değerlendirilebileceğini aktararak şunları söyledi:

"Dede Korkut ile ilgili çalışmalar da mevcut. Bunun mutlaka bestelenmiş olması gerekmiyor ama Dede Korkut metinleri tarihimiz ve destan kültürümüz açısından çok önemli. Epiko-romanesk olarak adlandırdığımız, epik ile romans, şiir ile düz yazıyı bir araya getiren, dünya edebiyatında zirve diyebileceğimiz destani bir eserimiz. Bunun da yapay zeka destekli çalışmalar üzerinden yürütülmesi artık kaçınılmaz."

Emeksiz, "Dede Korkut'un Paltosu" adlı kitabının bazı eklemelerle Fide Yayınları tarafından yeniden basıldığını ifade ederek şunları kaydetti:

"Dede Korkut'un Paltosu denilmesi biraz yadırgandı, ancak bunun bir nedeni var. Dostoyevski 'Hepimiz Gogol'un paltosundan çıktık' der. Buna karşılık olarak Türklerin de Dede Korkut'un paltosunda olduğu düşünülebilir. Eser, Bamsı Beyrek Boyu incelemesidir. Alpamıs, Bamsı Beyrek, Bey Böyrek ve Şah Kasım Hikayesi'nin dörtlü epizodik yapı incelemesini ve metin çeşitlenmelerini ele alan bir inceleme ve metin neşridir."

Emeksiz, tiyatronun insan için hayatın bir yansıması olduğunu ekleyerek şöyle devam etti:

"Bu yansıma hiçbir zaman birebir değildir. Mutlaka farklılıklar vardır. İşte orada da sanat devreye girer. Taklit ortaya çıkmaya başlar. Oyun, karakterize etme, tipler, toplumda yaşananlar, zıtlıklar, eleştirilecek veya teşvik edilecek ne varsa, bunların hepsinin sahneye taşınması tiyatro ile mümkün olur. 'Geleneksel Türk Tiyatrosu' kitabı da bu çerçevede terimlerden meddah, Karagöz, orta oyunu icralarına, vantriloglardan Türk dünyası tiyatrosuna ve UNESCO ilişkisine kadar farklı konuları karekod uygulama desteği sayesinde görsel olarak da izleme fırsatıyla ele alıyor."

Emeksiz, Web 1.0 evresinin, insanların internetteki metinlere erişimini içerdiğini belirtti. "Web 2.0 kısmen ve güya kendimize ait sayfalarımız varmış gibi yaşadığımız dönemdi. Web 3.0 dönemi veri sahipliği, merkezi olmayan yapılar, blok zincirler gibi yenilikleri getirdi. Artık Web 4.0 dönemindeyiz. İçerik üretmenin, elde edilen verilerin analizinin ve özgün üretimlerin zamanı. Metin, uygulama, icra, temsil değerlerimizi, somut olmayan kültürel miras unsurlarımızı, geleneği güncelleyerek ve değerlerimize sahip çıkarak devam ettirmemiz gerekiyor" değerlendirmesinde bulundu.