Avrupa Konseyi'ne bağlı GRECO'dan Türkiye'ye 9 yılda sadece 3 tavsiyenin uygulanması üzerine yolsuzlukla mücadelede acil ve kararlı adım çağrısı

Avrupa Konseyi'ne bağlı Yolsuzluğa Karşı Devletler Grubu (GRECO) heyeti, Ankara'da gerçekleştirdiği temaslarda Türkiye'ye; milletvekilleri, hakimler ve savcılar arasında dürüstlüğün güçlendirilmesi ve yolsuzlukla mücadelenin etkinleştirilmesi için tavsiyelerini tam olarak uygulama çağrısı yaptı. GRECO, Türkiye'nin Dördüncü Tur Değerlendirme Raporu'ndaki 22 tavsiyeden sadece üçünün hayata geçirildiğini vurgularken, TBMM üyelerine ilişkin hiçbir tavsiyenin tam olarak uygulanmamasından endişe duyduğunu dile getirdi. Yargı alanına ilişkin olarak heyet, başta Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) bağımsızlığı olmak üzere, yargı yönetişimine dair kilit reformlarda somut ilerleme beklendiğini belirtti.

GRECO tarafından yapılan açıklamaya göre, üst düzey bir heyet Ankara'da yaptığı temaslarda, Türkiye'ye yolsuzluğun önlenmesi ile milletvekilleri, hakimler ve savcılar arasında dürüstlüğün güçlendirilmesine yönelik tavsiyeleri tam olarak hayata geçirme çağrısında bulundu.

Heyette GRECO Başkanı David Meyer, Avrupa Konseyi Güvenlik, Dürüstlük ve Hukukun Üstünlüğü Direktörü Hanne Juncher, GRECO Başkan Yardımcısı ve Portekiz'in GRECO Delegasyonu Başkanı António Delicado, Azerbaycan'ın GRECO Delegasyonu Başkanı Elnur Musayev, GRECO İcra Sekreteri Livia Stoica Becht ve GRECO Sekretaryası Kıdemli Hukuk Danışmanı David Dolidze yer aldı.

Heyet; Adalet Bakanı Yılmaz Tunç, Adalet Bakan Yardımcısı Hurşit Yıldırım, Yargıtay Birinci Başkan Vekili Adem Albayrak, Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) Birinci Daire Başkanı Turan Kuloğlu, Hakimler ve Savcılar Kurulu İkinci Daire Üyesi Seyfi Han, TBMM Başkanvekili Bekir Bozdağ ve aralarında GRECO Türkiye Delegasyonu Başkanı Ahmet Ulutaş'ın da bulunduğu diğer üst düzey yetkililer ile görüştü.

GRECO'nun Türkiye'ye tavsiye ettiği yasa ve politika değişikliklerini görüşmek için bir fırsat olduğu belirtilen açıklamada, bu temasların, GRECO'nun Haziran 2023'te aldığı ve Türkiye'nin Dördüncü Değerlendirme Turu kapsamındaki tavsiyeleri uygulamada yeterli ilerleme kaydetmediğini ortaya koyan kararının ardından geldiği ifade edildi.

Açıklamada şu ifadelere yer verildi: GRECO heyeti, ziyaret sırasında sağlanan bilgileri not etmiş, GRECO tavsiyelerinin uygulanması konusunda en üst düzeyde ifade edilen kararlılığı memnuniyetle karşılamış ve Türkiye'nin bu konuda hızla harekete geçmesini beklediğinin altını çizmiştir. GRECO'nun, Türkiye'ye ilişkin Dördüncü Tur Değerlendirme Raporu'nun kabul edilmesinin üzerinden dokuz yıldan fazla bir süre geçmesine rağmen, raporda yer alan 22 tavsiyeden yalnızca üçü tam olarak uygulanmıştır.

TBMM üyelerine ilişkin heyet, GRECO'nun milletvekilleriyle ilgili 7 tavsiyesinden hiçbirinin tam olarak uygulanmamış olmasından duyduğu endişeyi dile getirmiştir. Değerlendirme raporunun kabul edilmesinden kısa bir süre sonra bazı adımlar atılmış olsa da 2018'den bu yana tavsiyelerin daha fazla uygulanması için alınan veya öngörülen herhangi bir tedbir hakkında önemli bir bilgi sağlanmamıştır. Bu nedenle GRECO, TBMM'yi yasama sürecinin şeffaflığına, davranış kurallarının kabul edilmesine, çıkar çatışmalarının yönetilmesine, mal beyanlarının doğrulanmasına, milletvekili dokunulmazlığının daraltılmasına ve dürüstlük konularında gizli danışmanlık ve eğitim sağlanmasına odaklanarak parlamenter dürüstlüğü güçlendirmek için hızlı ve kararlı bir şekilde harekete geçmeye çağırmıştır.

Heyet, yargı ve savcılık hizmetlerine ilişkin olarak, Yargı Etiği Bildirgesi'nin kabul edilmesi, hakim ve savcıların eğitilmesi, bağımsızlık ve tarafsızlık ilkelerine bağlı kalınacağına dair bir yargı yeminini ve dürüstlük konularında gizli danışmanlık hizmetini sunulmasının yanı sıra disiplin ihraç kararlarına itiraz etme imkânının getirilmesi gibi bir dizi olumlu gelişmeye dikkat çekti. Adalet Akademisi'ne ilişkin yeni bir kanun ve yargı etiğine ilişkin bir rehber hazırlanması planları da not edildi.

GRECO heyeti, HSK'nın bağımsızlığının güçlendirilmesi, yargı mensuplarının görev sürelerinin güvence altına alınması, Adalet Bakanlığı'nın gelecekteki hâkim ve savcıları seçme ve işe alma, geçici görevlendirmeler ve disiplin soruşturmaları ile ilgili bazı yetkilerinin kaldırılması ve işlevsel dokunulmazlıklarının kaldırılması gibi yargı yönetişiminin bazı kilit yönleri üzerindeki etkileri göz önüne alındığında, bekleyen tavsiyelerin uygulanmasında somut ilerleme kaydedilmesinin önemini vurgulamıştır.

GRECO, Dördüncü Tur tavsiyelerinin uygulanması için Türk makamları tarafından alınan tedbirleri ve bunların etkinliğini bir sonraki aşamada Mart 2026'da gözden geçirecektir.