DEVA Partili Ekmen, Bakan Kurum'a Kıyı Şeridi Tahsislerini Sordu: "Son üç yılda kamuya ait alanlardan özel işletmelere ne kadar yer tahsis edildi?"

DEVA Partisi Genel Başkan Yardımcısı Mehmet Emin Ekmen, kıyı kenar çizgisinin deniz tarafında kalan orman alanlarını turizm yatırımlarına tahsis etme yetkisi tanıyan düzenlemeye ilişkin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum'a, son üç yıl içinde kıyı şeritlerinde kamuya ait alanlardan özel işletmelere tahsis edilen yer sayısı ve toplam metrekareyi sordu. Ayrıca, 2022-2025 yılları arasında SİT alanı, milli park, doğal koruma alanı veya orman statüsündeki kaç alanın turizm yatırımı kapsamında yapılaşmaya açıldığını da öğrenmek istedi.

DEVA Partili Ekmen, kıyı kenar çizgisinin deniz tarafında kalan orman alanlarının turizm yatırımlarına tahsis edilebilmesine ilişkin düzenlemeyle ilgili olarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Kurum'un yanıtlaması isteğiyle TBMM Başkanlığı'na soru önergesi verdi. Ekmen, kıyıların anayasal olarak halkın ortak malı olduğunu belirtti. Ayrıca, 'kamuya açık' ifadesinin özel şezlonglar, giriş ücretleri ve işletme bariyerleriyle pratikte nasıl aşındığının defalarca görüldüğünü ifade etti. Bu nedenle konunun TBMM çatısı altında, şeffaf biçimde tartışılmasının zorunlu olduğunu vurguladı.

Anayasa'nın 43. maddesini hatırlatan Ekmen, anayasaya göre kıyıların devletin hüküm ve tasarrufu altında olduğunu söyledi. Deniz, göl ve akarsu kıyılarıyla bu kıyıları çevreleyen sahil şeritlerinden yararlanmada öncelikle kamu yararının gözetildiğini belirtti. 1982 tarihli 3621 sayılı Kıyı Kanunu'nun da kıyıların kamu mülkiyetinde kalmasını ve herkesin serbestçe yararlanmasını esas alan önemli bir yasa olduğunu ifade etti. Ancak son yıllarda kanun ve yönetmeliklerde yapılan bir dizi değişikliğin, kıyı alanlarının özel işletmelere açılması, kamu kullanımının engellenmesi, yapılaşmanın önünün açılması ve kamu yararının ikinci plana atılması sonuçlarını doğurduğunu belirtti. Bu durumun hem anayasaya hem de devletin kıyıları koruma yükümlülüğüne açıkça aykırı olduğunu dile getirdi.

Ekmen, Bakan Kurum'a şu soruları yöneltti:

2022 yılından itibaren Kıyı Kenar Çizgisi (KKÇ) uygulaması kapsamında 100 metreden 50 metreye indirilen kıyı uzunluğunun kaç kilometre olduğunu sordu. Bu uygulamanın hangi illeri kapsadığını öğrenmek istedi. Son üç yıl içinde kıyı şeritlerinde kamuya ait alanlardan özel işletmelere tahsis edilen yer sayısı ve toplam metrekarenin ne kadar olduğunu sordu. Bu tahsislerin türlerinin (otel, marina, turistik tesis vb.) ne olduğunu öğrenmek istedi. 2022-2025 yılları arasında SİT alanı, milli park, doğal koruma alanı veya orman statüsündeki kaç alanın turizm yatırımı kapsamında yapılaşmaya açıldığını sordu.

Haziran 2025'te çıkarılan düzenleme ile deniz kıyısındaki ormanlık alanlarda yatırım izni verilen projelerin hangileri olduğunu sordu. Bu projelerin ÇED (Çevresel Etki Değerlendirme) raporu alıp almadığının kamuoyuyla paylaşılıp paylaşılmadığını öğrenmek istedi. Valiliklere verilen KKÇ belirleme ve yapılaşma yetkilerinin şeffaflığının nasıl denetlendiğini sordu. Bu yetkilerle planlanan yatırımların hukuki denetim süreçleri olup olmadığını öğrenmek istedi.

Kıyılarda kamu erişimi için ayrılması gereken alan oranının yüzde kaç olduğunu sordu. 2025 itibarıyla fiilen halkın erişemediği kıyı uzunluğunun ne kadar olduğunu öğrenmek istedi. Kıyı Kanunu'nun 4. maddesindeki 'kıyılar, herkesin eşit ve serbest olarak yararlanmasına açıktır' ilkesinin ihlal edildiği gerekçesiyle Bakanlığa yapılan başvuru sayısının son üç yılda kaç olduğunu öğrenmek istedi.

Uluslararası kıyı yönetimi standartları (AB direktifleri, IUCN vb.) ile Türkiye'deki mevcut kıyı koruma rejiminin karşılaştırıldığında, Türkiye'nin koruma seviyesinin ne durumda olduğunu sordu. Bakanlığın kıyıların korunması ve kamuya açık tutulması konusunda yeni bir ulusal strateji hazırlayıp hazırlamadığını öğrenmek istedi. Yerel yönetimler ve sivil toplumun bu sürece dahil edilip edilmeyeceğini sordu. Kıyılarda yapılaşma izni verilen yatırımların kentsel dönüşüm fonlarına ya da kamusal gelir paylarına katkısının ne olduğunu öğrenmek istedi. Bu gelirlerin ne kadarının yeniden çevresel koruma için kullanıldığını sordu.