Şap hastalığı Türkiye'de süreklilik arz eden bir salgın haline geldi.

Türkiye Sığır Yetiştiricileri ve Damızlık Sığır Yetiştiricileri Birliği Derneği (TÜSEDAD), derneğin sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Türkiye'nin coğrafi konumu ve komşu ülkelerdeki yetersiz önlemler nedeniyle şap hastalığı açısından sürekli yüksek risk altında olduğunu belirtti.

Açıklamada, 2023 yılında SAT-2, bu yıl ise SAT-1 serotiplerinin Türkiye'ye girmesiyle virüsün serotip çeşitliliğinin ve antijenik değişim hızının arttığına dikkat çekildi.

Mevcut aşılama ve biyogüvenlik önlemlerinin, sahadaki virüs çeşitliliğine karşı tek başına yeterli olmadığı ve aşı uyumsuzluğu riskinin her geçen yıl arttığı aktarıldı. Özellikle Kurban Bayramı gibi dönemlerde artan hayvan hareketliliği nedeniyle hastalığın mevsimsel bir salgın döngüsüne girdiği belirtilirken, hastalığın sadece kısa vadeli verim kaybına değil, uzun vadede fertilite, sürü yenileme, iş gücü ve finansman gibi alanlarda da ciddi zararlara yol açtığı ifade edildi. 100 sağmal inek kapasiteli bir işletmede hastalığın neden olabileceği tahmini kaybın 49 bin 800 dolara kadar çıkabileceği kaydedildi.

Sınır aşan hayvan hareketlerinin yeterince kontrol edilememesinin hastalığın farklı bölgeler arasında hızla yayılmasına neden olduğu, serolojik izleme kapasitesinin ve hızlı test altyapısının zayıf olmasının ise sahadaki gerçek duruma dair zamanında ve doğru bilgi edinilmesini engellediği bildirildi.

Sahada biyogüvenlik önlemlerinin standart şekilde uygulanmamasının hastalığın çiftlikten çiftliğe taşınmasına zemin hazırladığı vurgulandı. Bazı üreticilerin aşının etkisini artırmak için gerekli olan tekrar dozlarını yaptırmaktan kaçınmalarının bağışıklık düzeyini düşürerek salgının kontrol altına alınmasını daha da zorlaştırdığına dikkat çekildi.

Açıklamada, şap hastalığıyla mücadelede reaktif yöntemlerin yetersiz kaldığı ve önleyici, risk bazlı bir modele geçilmesi gerektiği vurgulandı. Bu kapsamda komşu ülkelerle koordineli, serotip uyumlu aşılama kampanyaları yapılması, dijital hayvan kimliklendirme ve vaka takibi sistemlerine geçilmesi, düzenli serotip eşleşme ve moleküler sürveyans çalışmaları yürütülmesi, SAT-3 serotipine karşı antijen stoğu ve acil aşılama planları yapılması, biyogüvenlik standartlarının yasal zorunluluk haline getirilmesi ve salgın sonrası üreticilere yem, veteriner hizmeti ve finansman desteği sağlayacak ekonomik rehabilitasyon paketleri oluşturulması önerildi.

Türkiye'nin 'şap hastalığı açısından yüksek riskli ülke' statüsünden çıkabilmesi için bütüncül bir mücadele stratejisinin şart olduğu belirtildi. Reaktif değil önleyici bir yaklaşım, sınır ötesi işbirliği, dijital takip sistemleri ve üretici destekleri gibi çok boyutlu uygulamaların eş zamanlı olarak devreye alınmasıyla kalıcı başarı elde edilebileceği ifade edildi.