Türkiye Büyük Millet Meclisi Plan ve Bütçe Komisyonu’nda Asgari Ücret ve Emekli Maaşları Gündemde: Temel Ücretler Açlık Sınırının Altında Kalınca Artış Çağrısı

CHP İzmir Milletvekili Rahmi Aşkın Türeli, Plan ve Bütçe Komisyonu’nda yaptığı konuşmada, açlık sınırının altında kalan asgari ücretin Temmuz ayında artırılmasının zorunlu olduğunu, hatta bu dönemde üç ayda bir yükseltilmesi gerektiğini dile getirdi. Yeni Yol Partisi Adana Milletvekili Sadullah Kısacık da en düşük emekli maaşının açlık sınırının ve asgari ücretin altında kaldığını, bu durumun binlerce emekliyi yeniden çalışmaya ittiğini ve iş başında vefat eden emekli sayısında artış yaşandığını ifade etti.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Plan ve Bütçe Komisyonu, AK Parti Samsun Milletvekili Mehmet Muş başkanlığında, Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nda yapılan düzenlemeleri de içeren torba teklifini görüşmek üzere bir araya geldi.

Toplam 22 maddeden oluşan Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, kuvvet komutanlığına atanan orgeneral ve oramirallerin emekliye ayrılma yaşının 67’ye yükseltilmesini ve Cumhurbaşkanı'na bu süreyi 72 yaşına kadar uzatma yetkisi verilmesini öngörüyor. Teklif ayrıca turizm sektöründe çalışan işçilerin haftalık izin sürelerinin bir haftadan 10 güne kadar çıkarılmasını da düzenliyor.

CHP İzmir Milletvekili Rahmi Aşkın Türeli, torba teklifte yer alan ilk üç maddenin Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilgili olduğunu vurgulayarak, bu maddelerin Milli Savunma Komisyonu'nda görüşülmesi gerektiğini ifade etti. Türeli, yaş haddinin uzatılması gibi düzenlemelerin aceleyle Komisyon'a getirilmesinin anlaşılamadığını belirtti.

Kanun teklifindeki döner sermayelerle ilgili düzenlemeye değinen Türeli, döner sermaye konusunun giderek genişlediğini ve yeni döner sermayelerin kurulduğunu söyledi. Gerçekten bir ihtiyaç varsa çerçeve bir yasa çıkarılması gerektiğini savunan Türeli, tek tek her bakanlık için döner sermaye kurulmasının veya kararnameyle döner sermaye oluşturulmasının doğru olmadığını dile getirdi.

Türeli, kanun teklifine eklenmesi planlanan en düşük emekli maaşlarının artırılmasına ilişkin düzenlemeye değinerek, her altı ayda bir bu konuda Meclis'e yeni bir kanun teklifi getirilmesine gerek kalmayacak kalıcı bir düzenleme yapılması gerektiğini vurguladı.

En düşük emekli maaşının net asgari ücrete eşitlenmesi ve kök aylıkların artırılması yönündeki önerilerini açıkça dile getiren Türeli, mevcut en düşük emekli maaşının 14 bin 469 lira olduğunu belirtti.

Türeli, emeklilerin yıllarca çalışıp prim ödemiş insanlar olduğunu ancak bugün insan onuruna yaraşır bir yaşam sürme imkanından yoksun kaldıklarını ve ciddi geçim sıkıntıları yaşadıklarını ifade etti. Aylık bağlama oranlarının artırılması, güncelleme katsayılarının yeniden yükseltilmesi ve refah payının getirilmesi gerektiğini savundu. Ekonomik büyümenin ücrete yansıması gerektiğini, zira bu büyümeyi sağlayanların çalışan insanlar olduğunu ve bundan pay almaları gerektiğini belirtti.

Yüksek enflasyon ve ciddi bir bölüşüm krizinin yaşandığı bir ortamda, asgari ücretin açlık sınırının altında kalması nedeniyle Temmuz ayında asgari ücret artışının zorunlu olduğunu, hatta bu dönemlerde üç ayda bir artırılması gerektiğini söyledi. Türeli, bütçe imkanlarının yetersiz olduğunu söylemenin çözüm olmadığını, bu imkanların yaratılması gerektiğini vurguladı. Vergi reformunun olmadığını belirterek, az kazanandan az, çok kazanandan çok vergi alınacak bir sistemin kurulması, vergi istisna ve muafiyetlerinin daraltılması ve gelir vergisi dilimlerinin yeniden düzenlenmesi gerektiğini ifade etti.

Asgari ücrete ilişkin değerlendirmelerde bulunan Türeli, asgari ücretin Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Beyannamesi ve Uluslararası Çalışma Örgütü standartlarında çalışanın ve ailesinin insan onuruna yaraşır bir yaşam sürmesi olarak tanımlandığını söyledi. Türkiye'de ise Asgari Ücret Tespit Komisyonu'nun sadece bir kişiyi, ailesi olmadan belirlediğini ve asgari ihtiyaçlar olarak tanımladığını belirtti. Adaletsizliğin had safhada olduğunu ve belki de İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra Cumhuriyet tarihinin en büyük bölüşüm şoklarından birinin yaşandığını, savaş olmamasına rağmen bu durumun düzeltilmesi gerektiğini ve genel anlamda Türkiye'de ücret seviyelerinin yukarıya çıkarılması gerektiğini ifade etti.

Türeli, emeklilere ilişkin düzenlemelerin bir an önce yapılması çağrısında bulunarak, en düşük emekli maaşının net asgari ücret seviyesine çıkarılmasıyla ilgili önerge vereceklerini bildirdi.

İYİ Parti Samsun Milletvekili Erhan Usta da konuşmasında torba kanun teklifini eleştirdi. Asgari ücretin güncellenmesine ilişkin tüm toplumun bir beklentisi olduğunu ancak gelen teklifte bu konuda herhangi bir düzenleme olmadığını dile getirdi.

Usta, bugün açıklanan enflasyon rakamlarına rağmen en düşük emekli maaşına ilişkin torba kanun teklifinde bir düzenleme olmadığını belirtti. Özellikle TSK ile ilgili maddelerin son derece sıkıntılı olduğunu ve kişiye yönelik düzenlemeler yapıldığını ifade etti. Toplumun 4,5 milyon emeklisinin en düşük emekli maaşı artışı beklediğini, çalışanların yüzde 42'sinin asgari ücretli olduğunu ve 20-30 milyon çalışanın refah artışı beklerken, Komisyon'un tek bir kişi için toplandığını eleştirdi. Geçmişte FETÖ istediği için özel düzenlemeler yapıldığını ve bunun 15 Temmuz darbe girişimine yol açtığını hatırlatarak, kuralları altüst eden bu tür düzenlemelerin toplumun büyük kesiminin beklentilerini karşılamadığını söyledi. Enflasyon sonrası SSK ve BAĞ-KUR emeklilerinin yüzde 16,7, memur ve memur emeklilerinin ise yüzde 15,6 zam alacağını, bu yüksek enflasyonda zammın yetersiz kalacağını ifade etti.

Bu geceden itibaren akaryakıt, sigara, alkol gibi birçok ürüne zam geleceğine dikkat çeken Usta, zamların otomatikleştiğini, yurt içi ÜFE'deki artış kadar, yani yüzde 15,7 zam geleceğini belirtti. Yangının daha da büyüyeceğini ancak bu durumda dahi kanun teklifinde vatandaşı, asgari ücretliyi, emekliyi ilgilendiren meselelerin olmamasını büyük bir eksiklik olarak gördüğünü ifade etti.

Yeni Yol grubundan DEVA Partisi Adana Milletvekili Sadullah Kısacık da kanun teklifinin ilk üç maddesinin Milli Savunma Komisyonu’nda görüşülmesi gerektiğini vurguladı. Kısacık, Milli Savunma Komisyonu Başkanı Hulusi Akar’ın yerinde olsa istifa edeceğini, zira kendi komisyonuyla ilgili maddelerin Plan ve Bütçe Komisyonu'nda görüşüldüğünü söyledi.

Komutanların yaşlarının neden uzatıldığını sorgulayan Kısacık, genç komutanlara fırsat verilmesi gerektiğini ifade etti. Kısacık, kişilere özgü bu tür düzenlemelerin genele de yansıyacağını ve genel yaş haddini yükselteceğini belirtti.

Kanun teklifinde turizm sektöründe çalışan işçilerin mesai saatlerinin düzenlendiğini ifade eden Kısacık, turizm sektöründeki haftalık izin kullanma süresinin 10 güne kadar uzatılmasının verimli bir sistem olmadığını söyledi. Ülkede refahı artırmak için çalıştıklarını ancak bir avuç çıkar grubunun önünü açan yasama faaliyetleri yapar hale geldiklerini eleştirdi.

En düşük emekli aylıklarına da değinen Kısacık, bu konuyu tartışmaktan ve emeklileri umutlandırmaktan kurtulmak gerektiğini belirtti. Emekli maaşı verilecekse bunun asgari ücretin altında olmaması gerektiğini vurguladı. Asgari ücretin zaten açlık sınırının altında olduğunu, en düşük emekli maaşının ise asgari ücretin bile altında kaldığını ifade etti.

Kısacık, binlerce emeklinin şu anda tekrar çalışmak zorunda kaldığını ve iş başında vefat eden emeklilerin sayısının arttığını dile getirdi. İnsanların sağlığının bile çalışmaya elvermediğini ancak evlerine ekmek götürmek zorunda kaldıklarını, çünkü aldıkları maaşın açlık sınırının yarısı olduğunu belirtti. İstatistiklere bakılarak kaç emeklinin çalışırken vefat ettiğinin görülmesi gerektiğini söyledi. Vatandaşı vergiye boğmak ve enflasyon oyunlarıyla daha az maaş vermek yerine bakış açısının değiştirilmesi, emekli, işçi ve memur için düşünülmesi gerektiğini vurguladı.

DEM Partili Hakkı Saruhan Oluç da TÜİK'in açıkladığı rakamlara değindi. Ülkenin en ciddi sorununun ekonomi meseleleri, yani işsizlik, hayat pahalılığı ve düşük ücretler olduğunu belirtti.

Oluç, TÜİK'in aylık enflasyonu yüzde 1,37, yıllığı ise yüzde 35 olarak açıkladığını, ancak Temmuz ayında düşük açıklanmasının nedeninin ücretlere ve emekli maaşlarına yapılacak zamların konuşulacak olması olduğunu söyledi. TÜİK'in özellikle bilerek yılda iki kez, Ocak ve Temmuz rakamlarında açıkça hile yaptığını ve kendilerine ısmarlanan rakamları verdiğini iddia etti. Bunun sonucunda milyonlarca işçinin, emekçinin ve emeklinin ücret ve maaşlarına yapılacak zammın düşük gösterilerek manipüle edildiğini belirtti. Bunun bir alışkanlık haline geldiğini ve vicdanı ile ahlakı olması gerektiğini ifade etti. Doğalgaz zammının yeni yapıldığını ve rakamlara etki etmemesi için bunun bilinçli yapıldığını, bunun da bir alışkanlık haline geldiğini söyledi. Bu rakamlar açıklandıktan ve düşük artışlar yapıldıktan sonra zamların yeniden hız kazanacağını ve yaz aylarında yaşanacakları yine aynı şekilde deneyimlediklerini belirtti. TÜİK'in bu durumun aracı olduğunu ve TÜİK'te çalışanların milyonlarca insanın vebalini sırtlarında taşıdıklarını ifade etti.