Ağızdaki Bakteriler Ruh Halinizi Etkileyebilir: Depresyon ve Mikrobiyom İlişkisi

Yeni bir bilimsel araştırma, depresyonun ağızdaki bakteri çeşitliliğinin azalmasıyla bağlantılı olabileceğini gösteriyor. Bir kişinin ağzında 500 milyar ila 1 trilyon arasında bakteri bulunduğu, bağırsak mikrobiyomundan sonra insan vücudundaki en kalabalık ikinci mikroorganizma topluluğunun ağızda yer aldığı belirtiliyor.

New York Üniversitesi'ne (NYU) bağlı Rory Meyers Hemşirelik Fakültesi'nden araştırmacılar, ağızda yaşayan bu mikroorganizmaların yapısının depresyonun teşhis ve tedavisinde kullanılabileceği düşüncesini ortaya koydu. Araştırmalarında, ağız bakterilerinin çeşitliliğindeki azalmanın bireylerin ruhsal durumlarıyla bağlantılı olduğunu saptadılar.

Araştırmayı yürüten ekibin başkanı, NYU Rory Meyers Hemşirelik Okulu Dekan Yardımcısı Dr. Bei Wu, ağız mikrobiyomunun bağışıklık sistemi veya iltihaplanma mekanizmaları aracılığıyla depresif belirtileri etkileyebileceğini ifade etti. Ayrıca, depresyonun da beslenme düzenindeki bozulmalar, ağız hijyenine gereken özenin gösterilmemesi, sigara ve alkol kullanımındaki artış veya ilaç kullanımı gibi faktörlerle ağız mikrobiyomunu etkileyebileceğini belirtti.

Bu ilişkinin hangi yönde ilerlediğini veya iki taraf arasında simbiyotik bir bağ olup olmadığını anlamak için daha fazla bilimsel çalışma yapılması gerektiği vurgulandı.

BMC Oral Health adlı akademik dergide bu hafta yayımlanan çalışmanın verileri, ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’nin (CDC) Ulusal Sağlık ve Beslenme İnceleme Anketi’nden alındı. Araştırma ekibi, 2009 ile 2012 yılları arasında 15 binden fazla yetişkinden toplanan anket sonuçlarını tükürük örnekleriyle karşılaştırdı.

Ağız mikrobiyomundaki bakterileri tanımlamak ve çeşitliliği ölçmek için gen dizileme yöntemine başvuran bilim insanları, bakteriyel çeşitliliği düşük olan bireylerin depresyon belirtileri gösterme olasılığının daha yüksek olduğunu belirledi.

Yapılan ek analizler, ağız mikrobiyomu ile depresyon arasındaki ilişkinin, bireylerin yaşam tarzına bağlı alışkanlıklarıyla da şekillendiğini ortaya koydu. Sigara ve alkol tüketimi, diş sağlığına verilen önem gibi unsurlar, ağızdaki bakterilerin yapısını doğrudan etkileyebilir.

Araştırmacılar, antidepresanlar ve diğer psikiyatrik ilaçların da bu dengeyi etkileyebileceğini ifade etti. Bu tür ilaçların tükürük üretimini azaltarak ağız içi ortamı değiştirebileceği, bunun da bakteriyel dengeyi etkileyebileceği belirtildi.

Bu ilaçların sadece depresyon belirtilerini hafifletmekle kalmadığı, aynı zamanda ağız sağlığında düzenleyici bir rol de oynadığı değerlendirmesi yapıldı.

Ancak halen net olmayan sorular mevcut. Ağızdaki bakteriyel yapı mı depresyonu tetikliyor, yoksa depresyon mu bu mikrobiyomda değişikliklere neden oluyor? Yoksa her iki yönde işleyen karşılıklı bir etkileşim mi söz konusu?

Araştırma ekibi, kısa süre önce yapılan bir çalışmada depresyonla bağırsaktaki bakteri çeşitliliği arasında da potansiyel bir bağlantı bulunduğunu hatırlattı. Ayrıca giderek artan sayıda bilimsel çalışmanın, ağız mikrobiyomu ile genel sağlık durumu arasında güçlü ilişkiler kurduğuna dikkat çekildi. Bu ilişkinin temelinde bağışıklık sistemi bozuklukları ve vücuttaki iltihaplanma süreçlerinin yer aldığı düşünülüyor.

Bilim insanları, bu bulguların ağız mikrobiyomunun ruh sağlığı üzerindeki etkilerine dair farkındalığı artıracağını ve gelecekte yeni tedavi yöntemlerinin geliştirilmesine katkı sağlayacağını umuyor. Zira 2021 yılında ABD’de yaklaşık 21 milyon yetişkinin en az bir kez majör depresif nöbet geçirdiği tahmin ediliyor.

Dr. Wu, ağız mikrobiyomu ile depresyon arasındaki bağlantının daha iyi anlaşılmasının, sadece depresyonun altında yatan biyolojik mekanizmaları anlamaya yardımcı olmakla kalmayacağını, aynı zamanda yeni biyolojik belirteçlerin veya tedavi yöntemlerinin geliştirilmesine de zemin hazırlayacağını değerlendirdi.