Buz Kullanmadan Önce Yeniden Düşünmekte Fayda Var

Yazın sıcak havalarda serinlemek isteyenler, özellikle kahve ve meşrubat gibi içeceklerine buz ekleyerek ferahlamaya çalışıyor.

Kafe ve restoranlarda kullanılan buzların yanı sıra, marketlerde de hazır olarak satılan buzların hijyenik olmayan "merdiven altı" işletmelerde üretilmesi, çeşitli sağlık sorunlarına yol açabiliyor.

Steril olmayan ortamlarda üretilen buzun yol açabileceği riskler, uzmanlara soruldu.

Bahçeşehir Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Dilek Arman, kirli sulardan üretilen buzların pek çok hastalığa neden olduğunu belirtti.

Arman, bu hastalıkların başında insan bağırsağında bulunan "Escherichia coli" mikrobunun geldiğini, bu mikrobun besin zehirlenmeleri ve turist ishallerinde sık görülen bir organizma olduğunu ifade etti.

Prof. Dr. Arman, salmonella, kolera, norovirüs, hepatit A ve nadiren parazitler ile mantarların kirli buzlar aracılığıyla insanlara bulaşabileceğini dile getirdi. Su içinde bu organizmalar bulunuyorsa, donma süresince aktif olmasa bile eridiğinde tekrar aktif hale geleceğini ekledi. Buzun konduğu kova, kullanılan maşa veya buz makinesinin kontaminasyonunun, bu mikroorganizmalarla karşılaşmaya neden olabileceğini aktardı.

Evde buz kullanırken temiz su ve temiz kap kullanmanın önemini vurgulayan Arman, ev ortamında temiz bir kapta üretilen buzların büyük bir sorun yaratmayacağını, ancak bunun içilebilir sudan yapılması gerektiğini belirtti. Musluk sularının ne kadar güvenli olduğunun önemli olduğunu ve eğer içmek için başka bir su kullanılıp buz için başka bir su kullanılıyorsa bunun güvenliğinin de sorgulanması gerektiğini ifade etti.

Prof. Dr. Arman, hastalarda genellikle bulantı, kusma ve ishal şikayetleriyle karşılaştıklarını ve buna göre tedavi uyguladıklarını kaydetti. Buz tüketmek yerine yiyecek ve içecekleri doğrudan soğutarak tüketmenin daha güvenli olacağını, ev ortamında buz üretirken mutlaka içme suyu kullanmanın sağlıklı olacağını akılda tutmakta fayda olduğunu söyledi.

Medicana Zincirlikuyu Hastanesi Acil Tıp Bölümü'nden Prof. Dr. Özlem Güneysel, buzu doğrudan ve uzun süre ağız içi mukozasına temas ettirmenin soğuk ısırıklarına ve doku hasarına neden olabileceğini, bu yüzden dikkatli olunması gerektiğini belirtti.

Güneysel, buz üretilirken hijyene dikkat edilmediğinde karşılaşılan belirtileri açıkladı: "Kontamine sulardan üretilmiş buzları tüketen vatandaşlar halsizlik, yorgunluk, kırgınlık, ateş, boğaz ağrısıyla başvuruyor. Kas ağrıları, karın ağrısı, bulantı, kusma ve ishal de bunlara eşlik edebilir."

Hastanın şikayetlerinin değişkenlik göstermekle birlikte 1 günden 5 güne kadar sürebileceğine dikkat çeken Güneysel, özellikle su içememeye bağlı olarak bu sürenin uzayabileceğini ve yapılması gereken ilk şeyin aile hekimine veya bir hastaneye başvurmak olduğunu kaydetti.

Güneysel, havaların çok sıcak olmasıyla birlikte buz kaynaklı enfeksiyon şikayetlerinde artış yaşandığını belirterek, "Sorunun kaynağını net olarak ortaya koymakta zorlanıyoruz ama bir artış var. Sağlık Bakanlığımızın ve Sağlık Müdürlüğümüzün de bu konuda açıklamaları var. Onlar da aynı şeyi vurguluyor. Mümkün olduğunca kişisel hijyene dikkat etmeli ve suların kirlenmemesini sağlamalıyız. Sıcak havalarda suları taze ve buzdolabından içmekte fayda var." dedi.

Serinlemek için doğrudan buzun kendisini tüketmek yerine, içecekleri soğutup içmenin daha doğru bir yaklaşım olacağını kaydeden Güneysel, "İçeceğimize buz atsak da içindeki buzu yemeyelim." uyarısında bulundu.

Ümraniye'de buz üretimi yapan bir firmanın sahibi Cüneyt Kahraman ise buzun yenilebilir bir gıda ürünü olduğunu vurguladı. "İçtiğimiz kahvelerde, yediğimiz ürünlerde bu buzu kullanıyoruz, dolayısıyla temiz olması ve bakterilerden korunması gerekiyor. Buzun hammaddesi su, bunun için de temiz bir su kullanılması gerekiyor. Temiz suyun yolu da doğru arıtmadan geçiyor. Buz üretirken kuyu suları gibi dışarıdan tabir ettiğimiz suları kullanmamak gerekir." ifadelerini kullandı.

İşletmelerinde yeni teknoloji bir arıtma sistemi kullandıklarının altını çizen Kahraman, şunları söyledi:

"Musluk suyunu bu makinede bakterilerden, tozlardan ve dışarıdan gelebilecek tüm etkenlerden arındırıyoruz. Su arıtılırken mineral kaybı oluşur. Arıtma sistemimizin içinde kaybolan mineralleri telafi edecek bir yapı da mevcut. Buz, musluktaki su halinden markete, kafeye, restorana gidene kadar arada hiçbir hava ve insan teması yoktur. Su doğrudan arıtmaya, oradan soğutmaya, oradan makineye gidiyor. Buz haline geliyor ve paketleniyor. Tertemiz, sıfır hava ve sıfır dış temasla üretiyoruz."

Kahraman, gıda üretim tesisi oldukları için Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından denetlendiklerini, sicil ve onay numaralarının bulunduğunu ve bu numaraları ambalajlarında kullandıklarını bildirdi.

Bu onay numaralarının önemli olduğunu kaydeden Kahraman, "Vatandaşlar buz paketinin üzerinde firmanın sicil numarası yoksa almasınlar. Asla markasız ürün almasınlar. İnsanların o buzun nasıl bir ortamda, hangi suyla üretildiğini bilme şansı olmadığı için en azından Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından denetlendiğine güvenebilirler." dedi.

Kahraman, buzun kullanım amacına göre kendi içinde çeşitleri olduğunu belirtti. "Buzun şeffaf olması aslında daha steril bir ortamda üretildiği anlamına gelir ama şeffaf olmayan her buzun steril olmadığı anlamına gelmez. Buzun şoklanma süresi normalde 19-20 dakikadır. Bazen daha hızlı üretim yapmak için ayarları daha kısa süreye alıyorlar. Bu durumda buz tam kristalize olmadan dökülüyor ve biraz daha beyaz bir hal alıyor. Kısacası suyun temizliği de buzun rengiyle alakalıdır. Yani ne kadar şeffafsa o kadar iyi, o kadar temizdir." değerlendirmesinde bulundu.