D Vitamini Takviyesi Her Mevsim Gerekli

Yaz mevsimi denilince akla ilk olarak güneş gelse de, D vitamini eksikliği Türkiye'de sık görülen bir sağlık problemi olmaya devam etmektedir. Uzmanlar, D vitamini sentezi için UVB ışınlarının doğrudan cilde ulaşması gerektiğini ifade etmektedir.

Orzaks Medikal Müdürü Dr. Feyza Özdemir, D vitamininin vücutta doğal olarak sentezlenebilen bir vitamin olduğunu belirtmiştir. Besinlerle az miktarda alınabilse de en önemli kaynağının cilde temas eden güneş ışınları olduğunu vurgulamıştır. UVB ışınlarına maruz kalmak, ciltte D vitamini sentezini desteklemektedir. Görünüşte yeterli güneş alan kişilerde bile D vitamini eksikliği görülebilmektedir, çünkü doğru zaman, uygun koşullar ve yeterli maruziyet sağlanmadığında vücut bu önemli vitamini yeterince üretememektedir.

Özellikle Türkiye gibi güneşli gün sayısı fazla olan ülkelerde dahi toplumun yüzde 88’inde D vitamini yetersizliği bulunması, bu konunun ciddiyetini ve yaygınlığını gözler önüne sermektedir.

Güneş kremlerinin kullanımı ve kapalı mekanlarda uzun süre geçirilmesi, D vitamini sentezini ciddi şekilde engellemektedir. Dr. Feyza Özdemir, bulutsuz havada, öğle saatlerinde ve koruyucu ürünler kullanılmadan güneşe çıkmanın sentez için ideal koşulları sağladığını ancak bunun günlük hayatta çoğunlukla yapılamadığını belirtmiştir. Klinik araştırmalar, SPF 15 içeren bir güneş kreminin bile D vitamini üretimini yüzde 90'dan fazla azaltabildiğini göstermektedir.

Gölgede kalma, cam arkasından veya uzun kollu giysilerle güneşlenme durumlarında D vitamini sentezinin gerçekleşmediğini belirten Özdemir, risk gruplarına dikkat çekmiştir. Yaşlılar, fazla kilolu veya obez bireyler, çocuklar, hamileler, emziren anneler, kronik hastalığı olanlar ve ofis çalışanları gibi gruplarda D vitamini rezervinin yetersiz kaldığını ifade etmiştir. Bu grupların hekim kontrolünde düzenli ölçümlerle takip edilmesi ve gerekli durumlarda takviye alınması önerilmektedir.

Türkiye'de D vitamini sentezinden en iyi şekilde yararlanmak için mayıs-eylül ayları arasında, 11.00 ile 14.00 saatleri arasında, açık tenli kişiler için yüz, kollar ve bacakların ortalama 15-30 dakika boyunca doğrudan güneşe maruz kalması gerekmektedir. Ancak bu mümkün olmadığında veya sentez yetersiz kaldığında takviye desteği devreye girmelidir. Dünya Sağlık Örgütü ve Amerikan Pediatri Akademisi, bebeklerde yaşamın ilk gününden itibaren her gün 400 IU D vitamininin dışarıdan takviye edilmesini tavsiye etmektedir.

Dr. Özdemir, ülkemizde çocuklar ve ergenler üzerinde yapılan araştırmalarda yüzde 60’ından fazlasında D vitamini eksikliği görüldüğünü belirtmiştir. Özellikle dijital ekranlar karşısında geçirilen sürenin artışına bağlı olarak çocuklarda güneşe maruz kalmanın azaldığı rahatlıkla söylenebilir. Bu nedenle tatilde de D vitamini yetersizliği göz önünde bulundurulmalı ve bilinçli yaklaşımlar ile gerekirse koruyucu veya tedavi edici miktarlarda D vitamini uygulamaları yapılmalıdır.

Özdemir, D vitamini takviyeleri hakkında önemli bilgiler paylaşmıştır. Yağda çözünen bir vitamin olan D vitamininin, özellikle zeytinyağı bazlı formülasyonlarla daha iyi emildiğini belirtmiştir. Zeytinyağının oleik asit içeriğinin hem antioksidan etki sağladığını hem de emilimi artırdığını vurgulamıştır. Takviye seçiminde ürün içeriği ve katkı maddesi içermemesi büyük önem taşımaktadır. BHA, yapay tatlandırıcı ve kimyasal koruyuculardan arındırılmış ürünler tercih edilmelidir.

D vitamininin yoğun olarak bulunduğu besinlerin altını çizen Özdemir, D vitamininin en çok balık, yumurta ve kırmızı et gibi hayvansal gıdalarda bulunduğunu belirtmiştir. Mantar gibi bitkisel kaynaklarda da D vitamini olmasına rağmen, bu kaynaklardaki D2 formunun, vücudumuzun deriden sentezlediği ve takviyelerde bulunan D3 formuna göre daha düşük emilime sahip olduğunu ifade etmiştir. Türkiye Beslenme Rehberi 2022 verilerine göre ülkemizde besinlerle D vitamini alımının yüzde 96 oranında yetersiz kaldığı görülmektedir.

Özdemir, son olarak D vitamininin bağışıklık ve kemik sağlığına katkılarını açıklamıştır. D vitamininin vücutta kalsiyum emilimine ve kullanımına yardımcı olduğunu, bu kalsiyumun da normal kemiklerin korunmasına katkı sağladığını belirtmiştir. Dolaylı olarak D vitamini eksikliğinin çocuklarda raşitizm gibi rahatsızlıklara yol açabileceğini ifade etmiştir. Yetişkinlik döneminde de D vitamininin, osteoporozun önlenmesinde kritik bir rol oynadığını eklemiştir. Ayrıca D vitamininin, doğal savunma hücreleri gibi vücudun doğal kalkanlarını destekleyerek enfeksiyonlarla savaştığı ve otoimmün rahatsızlıklarda da düzenleyici olduğu görülmektedir. Bu nedenle D vitamini takviyelerinin bir tedavi aracının yanı sıra koruyucu bir sağlık desteği olduğu vurgulanmıştır.