Gizli Hipertansiyon: Sessiz Tehlike

Kan basıncı veya bilinen adıyla tansiyon, kalbin pompaladığı kanın damar duvarına uyguladığı basınçtır. Bu değer, sistolik (büyük) ve diyastolik (küçük) olmak üzere ikiye ayrılır. Normal tansiyon değeri 120/80 mmHg civarındadır. Yüksek tansiyon ise 140/90 mmHg ve üzeri değerlerle tanımlanır.

Bazı kişilerde tansiyon sadece gece veya sabah saatlerinde yüksek seyrederken, gündüz ölçümlerinde normal değerlerde görülebilir. Bu duruma maskeli hipertansiyon veya gizli hipertansiyon adı verilir. Maskeli hipertansiyon, özellikle kalp krizi ve felç riskini artıran tehlikeli bir tablodur. Bu nedenle, evde düzenli ölçümler yapılmalı ve gerektiğinde 24 saatlik tansiyon holteri takılmalıdır.

Yüksek tansiyonun en tehlikeli yanı, yıllarca hiçbir belirti göstermeden ilerlemesidir. Bu sebeple “sessiz katil” olarak adlandırılır. Kalp, beyin, böbrek ve göz damarlarını zamanla yıpratır. Türkiye'de her üç yetişkinden birinde yüksek tansiyon görülmekle birlikte, hastaların yarısından fazlası tansiyon hastası olduğunu bilmemektedir.

Tansiyon sessizce yükselse de neden olduğu hasarlar sessiz değildir: Felç, kalp yetmezliği, böbrek kaybı, görme kaybı gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Bu yüzden tek bir ölçüme değil, düzenli takibe ihtiyaç vardır. Tansiyonunuzu ölçmeden sağlık durumunuzu tam olarak bilemezsiniz.

Doğru sonuçlar elde etmek için aşağıdaki kurallara dikkat edilmelidir: Ölçümden önce beş dakika oturarak dinlenin. Ayaklarınız yere tam basmalı ve sırtınız dik olmalı. Kola uygun büyüklükte manşet kullanılmalı. Konuşmadan ve bacak bacak üstüne atmadan ölçüm yapılmalı. Arka arkaya iki ölçüm yapılmalı ve ortalaması alınmalı. Bazı hastalar bir kez normal değer görüp yıllarca ölçüm yapmayabilir. Oysa tansiyon gün içinde değişkenlik gösterir. Sabah, öğle ve akşam ölçümleri farklılık gösterebilir. Özellikle diyabet, böbrek hastalığı veya obezite gibi eşlik eden hastalıklar varsa, hedef değerler daha düşük tutulmalıdır.

Tansiyon ölçümünde “doğru yer” kavramı da büyük önem taşır. Hastanede ölçülen değerler, bazen stres ve kaygı nedeniyle yüksek çıkabilir; bu duruma “beyaz önlük hipertansiyonu” denir. Bu nedenle evde, dinlenmiş şekilde yapılan ölçümler daha güvenilirdir. Tansiyonunuzu günde iki kez (sabah ve akşam) ve en az üç gün art arda ölçmeniz önerilir. Bu ölçümlerin ortalaması alındığında gerçek tansiyon değeri ortaya çıkar.

Sabah saatlerinde vücudun hormon düzeyleri ve sinir sistemi aktivitesi artar, bu da tansiyonu yükseltebilir. Sabah uyanınca 135/85 mmHg üzeri değerler, gizli hipertansiyon uyarısı olabilir. Özellikle sabah baş ağrısıyla uyanan kişilerde bu durum dikkatle değerlendirilmelidir.

Yüksek tansiyon, biyolojik yaşınızı artırır. Çünkü damar duvarlarında elastikiyet kaybına ve iç yüzeyde hasara yol açar. Bu da damar yaşınızı yükseltir. Yani 55 yaşında olsanız bile damarlarınız 70 yaşında gibi davranabilir. Bu yüzden tansiyon sadece bir sayı değil, damar sağlığının bir aynasıdır.

Yarın

- Tansiyonu sadece ilaçla mı düşürebiliriz? - Tuzu azaltmak ve kilo vermek hangi seviyede etkili? - Hibiskus, nar suyu, sarımsak gibi doğal ürünler işe yarıyor mu? - Potasyum, magnezyum ve D vitamini takviyeleri ne zaman önerilir? - “İlaçsız yaşam” ideal mi yoksa riskli mi?