Kalça Kırığına Karşı Önlem Almak Mümkün

Osteoporoz kaynaklı omurga, bilek ve kalça kırıkları arasında en tehlikelisi kalça kırığıdır. Dünya genelinde her yıl 1.6 milyon kişi kalça kırığı yaşarken, bu sayı nüfus yaşlandıkça artmaktadır.

Kalça kırığı sonrası hastaneye yatış, ameliyat ve rehabilitasyon süreci başlar. Ancak, her beş hastadan biri ilk yıl içinde hayatını kaybetmekte, yüzde ellisi bir daha yürüyememekte ve yüzde yirmi beşi huzurevi veya bakım evine ihtiyaç duymaktadır.

Ev içinde düşmeye neden olan başlıca faktörler kaygan zeminler, banyo fayansları, sabitlenmemiş halı ve kilimler, gece lambasının olmaması, alçak mobilyalar, basamaklar, görme bozuklukları ve düşük aydınlatmadır.

Kalça kırığı genellikle cerrahi ile tedavi edilir. Ancak yaşlı hastalarda zatürre, pıhtı oluşumu, kalp ritim bozuklukları ve yatak yaraları gibi ameliyat komplikasyon riskleri yüksektir. Bu nedenle erken mobilizasyon, fizik tedavi ve bakım desteği elzemdir.

Tek ayak üzerinde durma testi, kollar yanda ve gözler açıkken bir ayağın yerden kaldırılmasıyla yapılır. On saniyeden kısa süre dengede duramayan kişilerde düşme riski yüksektir.

Dört metre yürüme testi, dört metrelik mesafenin normal hızda yürünmesi ve sürenin tutulmasıyla gerçekleştirilir. Saniyede 0.8 metrenin altındaki yürüyüş hızı yüksek düşme riskiyle ve aynı zamanda genel yaşam süresinin azalmasıyla ilişkilidir.

Sandalyeye otur-kalk testi, kişinin kollarını kullanmadan 30 saniyede kaç kez oturup kalkabildiğinin ölçülmesidir. Altmış beş yaş üstü bireylerde 10’un altındaki sonuçlar düşük kas gücünü ve dolayısıyla kırık riskini gösterir.

Klinik ortamda yaygın olan Timed Up and Go (TUG) Testi'nde kişi sandalyeden kalkar, üç metre yürür, geri döner ve oturur. On iki saniyeyi geçen süreler düşme riskinin arttığını gösterir.

Kalça kırığı ameliyatı, rehabilitasyon ve fizik tedavi dahil toplam ortalama maliyeti 75.000 TL’ye ulaşabilir.

Kadınlarda osteoporoz daha sık görülse de, erkeklerde kalça kırığı daha yüksek ölüm oranlarına yol açar. Bunun nedeni, erkeklerde osteoporozun genellikle geç teşhis edilmesi ve kırığın ileri yaşta ortaya çıkmasıdır.

Kadınlar için menopoz dönemi, kemik yıkımının hızlandığı bir eşiktir. Östrojen seviyeleri düştüğünde kemik yapımı yavaşlar ve menopoz sonrası ilk dört yılda kadınlar yaklaşık yüzde on kemik kütlesi kaybeder.

Kalça kırığı geçiren kişilerde iki yıl içinde ikinci kırık riski yüzde elli artar. Bir kırık sadece kemikte değil, risk zincirinde de domino etkisi yaratır. Bu durum, ileri yaştaki bireylerde hareket kabiliyetini, kas gücünü ve denge refleksini daha da bozarak ikinci kırık riskini artırır. Kalça kırığı geçiren yaşlı bireylerin yaklaşık yüzde onu altı ay içinde ikinci kırık geçirir; en çok omurga, diğer kalça ve pelvis etkilenir. İlk düşüşü yaşayanların, sonraki bir yıl içinde bir kez daha düşme olasılığı yüzde otuzdan fazladır. İlk kırıkta kısmen bağımsız kalan hastalar, ikinci kırıkla genellikle uzun süreli bakım ihtiyacına girer.

Yarınki konular arasında koruyucu yaşam tarzı stratejileri, egzersizin tipi ve sıklığı, uzun vadeli düşme önleme planı, D vitamini ve kalsiyum alımının sürekliliği yer alacaktır.