Kalp pili, stent ve bypass hangi durumlarda ne zaman uygulanır?

Kalp hastalıklarının çoğu yaşam tarzı değişiklikleriyle kontrol edilebilir. Ancak bazı durumlarda cerrahi veya yarı invaziv müdahaleler gerekebilir. Müdahale kararı, sadece damar durumuna değil, hastanın genel sağlığı, yaşı, eşlik eden diğer hastalıkları ve şikayetlerinin bütününe göre verilir.

Kalp pili, kalbin doğal elektrik sisteminde bir bozulma olduğunda, kalbin atışını düzenleyen elektronik bir cihazdır. Göğüs kasının altına yerleştirilir ve elektrotlar kalbe bağlanır. Uygulama süresi 1-2 saat sürer, lokal anestezi ile yapılır ve 6-10 yıl arasında pil değişimi gerekebilir.

Kalp pilleri, nabzı çok yavaş olan (bradikardi) veya kalp ritminde duraklama yaşayan hastalara takılır. Ayrıca bayılma veya baş dönmesi şikayeti olup ritim bozukluğu tespit edilenler ile doğuştan kalp ileti bozukluğu olanlar da bu gruba girer.

Modern kalp pilleriyle yaşamak zor değildir. Bu piller MRI ile uyumludur ve cep telefonu, mikrodalga gibi cihazlarla sorun yaratmaz. Ancak bazı ağır manyetik alanlardan uzak durmak gerekir. Hastalar normal yaşamlarına devam edebilir ancak düzenli kontrolleri ihmal etmemelidir.

Tedavi yöntemine karar verilirken tek kriter anjiyo değildir. Doktorlar, şikayetlerin şiddetini, kalbin pompalama gücünü (EF değeri), damarların nerede ve nasıl tıkandığını, yaş, eşlik eden hastalıklar, kilo ve böbrek fonksiyonlarını birlikte değerlendirir. Bazen aynı damar yapısına sahip iki hastadan birine stent yeterli olurken, diğerine bypass gerekebilir.

Bazı hafif veya orta düzeydeki damar daralmalarında, özellikle şikayet yoksa, öncelik yaşam tarzı değişikliğidir. Bu durumda beslenme düzenlenir, kolesterol düşürücü ilaç başlanır, yürüyüş programı uygulanır ve 3-6 ayda bir kontrol anjiyo yapılır. Bu süreç dikkatle yürütülür ve 'müdahalesiz izlem' olarak adlandırılır.

Stent, bypass veya kalp pili gibi tıbbi müdahaleler gerekli olduğunda hayat kurtarıcıdır ancak risklerin tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmez. Kalp sağlığı için ne takıldığından ziyade, nasıl bir yaşam sürdürüldüğü önemlidir. Yürüyüş, beslenme düzeni ve uyku saatleri, stentten bile daha kritik unsurlardır.

Stent, kalbi besleyen damarlardaki daralmayı açmak için kullanılan metal kafes benzeri bir yapıdır. Anjiyo sırasında daralmış bölgeye balonla yerleştirilerek damarı açık tutar. İşlem yaklaşık 30-45 dakika sürer ve hasta genellikle bir gün hastanede kalır. Stentin etkisi genellikle ömür boyu sürer ancak damar tıkanıklığı yeniden gelişebilir.

Stent, damarı %70'in üzerinde tıkalı olan, eforla göğüs ağrısı veya nefes darlığı yaşayan, hayati damarlarından biri tek başına daralma gösteren veya kalp krizi sırasında acil müdahaleye ihtiyaç duyan hastalara takılır.

Stent, üç damarında birden ciddi daralma olanlara, sol ana koroner damarında yaygın kireçlenme olanlara veya diyabet hastalarında çoklu damar tutulumu varsa önerilmez. Bu durumlarda genellikle bypass cerrahisi tercih edilir.

Koroner bypass ameliyatı, tıkalı damarın ötesine sağlıklı bir damar dikilerek kan akışını yeniden sağlayan bir açık kalp cerrahisidir. Ameliyat 3-6 saat sürer ve hasta 5-7 gün hastanede kalır. Genellikle bacaklardan veya göğüs kafesinden damar alınır ve ameliyat durdurulmuş veya çalışan kalpte yapılabilir.

Bypass ameliyatı, üç ana damarı tıkalı olanlara, stent takılamayacak kadar kireçlenmiş damarlara, daha önce stent takılıp tekrar tıkanan hastalara veya diyabet hastalarında yaygın damar hastalığı varsa yapılır.

Bypass ameliyatı geçirenler genellikle ilk 6 ay yoğun rehabilitasyon sürecine girer. Kalp-damar sağlığı doğru yönetilirse, 10-15 yıl boyunca tekrar bir müdahaleye ihtiyaç duymadan yaşamlarını sürdürebilirler.

El ve ayak bileklerindeki şişlikler kalp yetmezliğinin erken belirtilerinden biri olabilir. Kalple ilgiliyse, genellikle iki ayakta simetrik şişlik olur, gün sonunda belirginleşir ve nefes darlığı veya çabuk yorulma eşlik edebilir. Kalple ilgili değilse tek taraflı, ağrılı veya kızarıklıkla birlikte olabilir, böbrek, karaciğer veya damar hastalıklarına bağlı olabilir. Şişlik kronikleşiyorsa veya nefes darlığıyla birlikteyse bir kardiyoloji uzmanına başvurulmalıdır.