Kansızlık Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Anemi, halk arasında bilinen adıyla kansızlık, özellikle çocuklar, kadınlar ve yaşlı bireyler arasında görülen önemli bir sağlık sorunudur. Ancak, bu konuda toplumda yeterli farkındalık bulunmamaktadır. LÖSEV Başkanı, Pediatrik Hematolog ve Onkolog Dr. Üstün Ezer, sıkça rastlanan ancak az bilinen bu ciddi sorunun çocukların yaşamını olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulunarak önemli bilgiler aktardı.

Kanın üretildiği yer kemik iliğidir. Buradan çıkan başlıca kan hücreleri kırmızı (alyuvarlar) ve beyaz (akyuvarlar) hücrelerdir. Ayrıca kanamayı durduran trombositler de bulunmaktadır. Alyuvarlar, tıbbi adıyla eritrositler, birkaç damla kanda 4-5 milyon adede ulaşır ve yaklaşık 120 gün yaşarlar. Kana kırmızı rengini veren bu hücrelerin içinde oksijen taşıyan hemoglobin adlı bir yapı bulunur. Hemoglobinin yapısında demir yer alır. Kandaki veya vücuttaki demir eksikliği sonucunda anemi (kansızlık) meydana gelir. Bu durumda, organlara ve tüm hücrelere yeterli oksijen taşınamaz ve birçok önemli sağlık sorunu ortaya çıkabilir. Demir eksikliğinin en önemli nedeni, besinlerle yeterli miktarda demir alınmamasıdır. Bazı vitamin eksiklikleri, bağırsak sorunları, kanama rahatsızlıkları ve nadiren lösemi de kansızlığa yol açabilir.

Yapılan yaygın bir taramada, her iki çocuktan birinde (%50) demir eksikliği anemisi görülmektedir. Ne yazık ki ülke genelinde;

1-Yetersiz ve demir açısından fakir besinlerle beslenme oldukça yaygındır. Örneğin, ekmek, makarna, bulgur ve unlu gıdalara ağırlık veren çocuklarda ciddi anemiler ortaya çıkmaktadır.

2. Demir emilimini engelleyen kimyasal katkı maddeleri içeren, özellikle paketlenmiş gıdaları ve gazlı içecekleri yoğun tüketen çocuklarda da anemiye rastlanmaktadır.

Çocuğunuz halsiz ve çabuk yoruluyorsa, okul başarısı düşükse, derslerde öğrenme güçlüğü ve çabuk unutma gibi sorunlar yaşıyorsa, bebeklik çağında gelişimi geri kalıyorsa, iştahsızlık, solukluk ve uykuya eğilimi varsa, mutlaka kan sayımı yaptırarak anemi olup olmadığını öğrenmeniz önerilir.

Doğru bir anamnez (hastalık öyküsü) alımı, beslenme alışkanlıklarının sorgulanması, deneyimli bir doktorun muayenesi ve basit bir test olan tam kan sayımı ile kolayca tanı konulabilir. Çocuklarda hemoglobin değeri yaşına göre 12-14 gr/dl, eritrosit sayısı ise 4 milyonun üzerinde olmalıdır. Bu değerlerin altındaki ölçümler kansızlığa işaret edebilir.

Depo demiri (ferritin), hücrelerde depolanan demirdir. Alyuvarlara ihtiyaç duyulduğunda depo demiri alınır ve kullanılır. Anemi teşhisi için gerekirse ferritin (depo demiri) seviyesine de bakılabilir. Şüphelenilen durumlarda başka testler de uygulanabilir.

Demir açısından en zengin yiyecekler arasında kırmızı et, yumurta sarısı, balık, yeşil yapraklı sebzeler, üzüm, pekmez, üzüm suyu, tüm baklagiller (özellikle yeşil mercimek), fındık ve fıstık gibi kuruyemişler ile ezmeleri bulunur.

Demir açısından zengin gıdalarla kalsiyum içeren süt ve süt ürünlerinin birlikte tüketilmesi önerilmemektedir. Ayrıca kahve (kafein), çay, gazlı ve asitli içecekler doğal demirin emilimini engeller ve kronik kansızlığa neden olabilir.

LÖSANTE hastanesindeki hematoloji uzmanları olarak, bebek ve çocuklarda hem demir eksikliği anemisi oluşumunu engellemek hem de tedavi etmek amacıyla genellikle yukarıda belirtilen demir açısından zengin gıdalarla yoğun beslenmeyi tavsiye ediyoruz. Bebeklerde uzun süre sadece anne sütü yerine ek gıdalara geçişi öneriyoruz. Demir emilimini C vitamini artırdığı için, demir açısından zengin beslenmenin ardından portakal, limon suyu, mandalina gibi doğal C vitamini içeren besinleri öneriyoruz. Zorunlu olmadıkça ilaç kullanımından kaçınıyoruz. Demir içeren ilaçlar karın ağrısı, bulantı ve kusma gibi yan etkilere neden olabilir. Ağır anemiler dışında ilaç yazmamaya özen gösteriyor, yakın takip ve doğru beslenme ile ilerlemeyi tercih ediyoruz.