Risk sigara dumanından yüksek: Gürültü kirliliği hayatı tehdit ediyor

Bir raporda, karayolu, demiryolu ve hava yolu taşımacılığından kaynaklanan gürültünün en yaygın ve tehlikeli kirlilik türü olduğu vurgulanıyor. Avrupa Ekonomik Alanı'ndaki nüfusun yüzde 20'si bu kirlilikten doğrudan etkileniyor.

On yedi milyon kişi uzun süreli ve yoğun gürültü kirliliğine, yaklaşık beş milyon kişi ise ciddi uyku bozukluğuna maruz kalıyor. 2021 verilerine göre Avrupa'da ulaşımdan kaynaklanan gürültü kirliliği, yetişkinlerin yanı sıra çocukları da ciddi şekilde etkiledi.

Gürültüye maruz kalmak, 560 binden fazla çocukta okuduğunu anlama bozukluğuna, 63 bin çocuğun davranış sorunları yaşamasına ve 272 bin çocuğun aşırı kilolu olmasına neden oldu. Tüm bu etkiler, gürültünün sadece bir rahatsızlık değil, aynı zamanda gelecek nesillerin sağlığı üzerinde uzun vadeli bir tehdit oluşturduğunu gösteriyor.

EEA uzmanı Dr. Eulalia Peris, gürültünün fark edilmese bile vücudu sürekli olarak “savaş ya da kaç” tepkisine soktuğunu belirtiyor. Bu durumun iltihap, oksidatif stres ve uzun vadede kalp hastalıkları, inme, obezite, çocuklarda bilişsel bozulma gibi sağlık sorunlarını tetiklediği ifade ediliyor.

Rapora göre, gürültünün neden olduğu sağlık zararları, pasif sigara dumanı veya kurşun maruziyeti gibi daha çok konuşulan risklerden bile daha yüksek. Ekonomik maliyetin ise yılda yaklaşık 100 milyar euroyu bulduğu belirtiliyor.

Avrupa genelinde karayolu gürültüsünden 92 milyon, demiryolu gürültüsünden 18 milyon ve uçak gürültüsünden 2.6 milyon kişi etkileniyor. Raporda Türkiye'ye dair veri bulunmasa da İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyük şehirlerde milyonlarca insan gürültü kirliliğinden olumsuz etkileniyor.

2017–2022 yılları arasında Avrupa’da gürültüden etkilenen insan sayısında sadece yüzde 3’lük bir azalma kaydedildi. Uzmanlar, bu yavaş ilerlemenin önüne geçmek için şehir içi hız sınırlarının düşürülmesi, düşük sesli lastiklerin teşvik edilmesi, toplu taşıma, yaya ve bisikletli ulaşımın artırılması gibi birçok önlemin alınabileceğini belirtiyor.

Elektrikli araçların gürültü kirliliğine düşündüğümüz kadar büyük bir çözüm sunmayabileceği belirtiliyor. Zira düşük hızlardaki ana gürültü kaynağının motor değil, lastik ve yol teması olduğu ifade ediliyor.

EEA Direktörü Leena Ylä-Mononen, gürültü kirliliğinin hala günlük hayatın basit bir rahatsızlığı olarak görüldüğünü ancak bunun yanlış bir algı olduğunu vurguluyor. Ylä-Mononen, “Gürültünün uzun vadeli sağlık ve çevre etkileri yaygın ve ciddi. Özellikle çocuklar bu etkiler karşısında savunmasız.” sözleriyle durumun ciddiyetini belirtiyor.