Demans riskini yüzde 45'e varan oranda azaltmak mümkün! Nörolog, beyni korumanın 5 şaşırtıcı yolunu açıkladı.

Yaşam tarzında yapılacak basit ama etkili değişikliklerle, dünya genelinde milyonlarca insanı etkileyen demans riskini %45'e varan oranda azaltmak mümkün.

Sosyal medyada Dr. Bing olarak bilinen Nörolog Baibing Cheng, beyni uzun vadede korumanın bilimsel temellere dayanan 5 şaşırtıcı yolunu paylaştı.

Dünya çapında 50 milyondan fazla insanı etkileyen ve 65 yaş üstü bireylerde özerklik kaybının başlıca nedeni olan demans, hafıza, dil ve muhakeme gibi bilişsel yeteneklerde ilerleyici bir düşüşle ortaya çıkıyor. Alzheimer hastalığı, bu vakaların yaklaşık %70'ini oluşturuyor. The Lancet dergisinin 2024 tarihli bir araştırmasına göre, demans vakalarının %45'e yakını önlenebilir risk faktörlerine bağlı.

Nörolog Dr. Baibing Cheng, beyin sağlığını korumak için herkesin atabileceği beş somut adımı şöyle sıralıyor:

Dr. Cheng, sadece bulmaca çözmek veya satranç oynamak gibi alışkanlıkların faydalı olsa da yeterli olmadığını belirtiyor.

Beynin asıl ihtiyacı, yeni sinirsel bağlantılar kurmasını sağlayan zorlayıcı aktivitelerdir. Yeni bir dil veya enstrüman çalmayı öğrenmek gibi zihinsel olarak uyarıcı faaliyetler, nörologların 'bilişsel rezerv' olarak adlandırdığı kapasiteyi güçlendirir. Bu rezerv, beynin yaşa bağlı işlev kayıplarını telafi etme yeteneğini artırarak demans belirtilerinin ortaya çıkmasını geciktirir.

Birçok kişinin bilmediği, The Lancet'in 2023 tarihli bir çalışmayla doğruladığı üzere, düzeltilmemiş işitme kaybı demans için en önemli değiştirilebilir risk faktörlerinden biridir.

Kulak sesleri daha az algıladığında, beyin duymak ve anlamak için fazladan efor sarf etmek zorunda kalır. Bu durum, normalde hafıza ve düşünme için kullanılacak kaynakların başka bir yöne kaymasına ve beynin belirli bölgelerinin zamanla körelmesine neden olur.

Dr. Cheng, özellikle 60 yaşından sonra düzenli işitme testi yaptırmayı ve gerekirse işitme cihazı kullanmaktan çekinmemeyi tavsiye ediyor.

Derin uyku, beynin kendini temizlemesi için hayati bir süreçtir. Vücut, Alzheimer hastalığıyla ilişkilendirilen beta-amiloid gibi toksik proteinleri bu uyku evresinde beyinden uzaklaştırır.

Kalitesiz uyku ise bu temizlik mekanizmasını engelleyerek zararlı proteinlerin birikmesine zemin hazırlar. Nörolog, geceleri horlama veya nefesin kesilmesi durumunda mutlaka uyku apnesi testi yaptırılmasını, bunun ciddi bir sorun olduğunu vurguluyor.

Sosyal izolasyonun beyin sağlığı üzerinde doğrudan ve ölçülebilir etkileri vardır. Düzenli sosyal etkileşimlerin yokluğunda, karar verme ve çalışma belleği gibi kritik fonksiyonlardan sorumlu olan prefrontal korteks daha hızlı körelir.

Dr. Cheng, yüzlerce arkadaşa gerek olmadığını, ancak sevdiklerle, komşularla veya dahil olunan topluluklarla sürekli ve anlamlı bağlar kurmanın kritik önem taşıdığını belirtiyor.

Kaygı, kronik stres ve depresyon gibi psikolojik rahatsızlıklar beyinde ciddi tahribata yol açar. Bu durumlar, beyin iltihabını (enflamasyon) artırır, hipokampus gibi hafıza merkezlerinin hacmini küçültür ve uyku düzenini bozar.

Dr. Cheng, bu adımın belki de hepsinden en önemlisi olduğunu belirterek ruh sağlığının beyin üzerindeki derin etkisine dikkat çekiyor. Terapi, düzenli egzersiz ve gerektiğinde ilaç tedavisi gibi yöntemlerle ruh sağlığını korumak, demansa karşı alınacak en güçlü önlemlerden biridir.