Denizlerin akciğerleri yılda yaklaşık 150 bin ton karbonu tutuyor

Deniz çayırları, 0 ila 40 metre derinliklerde yayılım gösteren ve bitki habitatları arasında en yüksek karbon depolama kapasitesine sahip oldukları için 'denizlerin akciğerleri' olarak tanımlanır.

Halk arasında 'deniz eriştesi' olarak da adlandırılan Posidonia oceanica, Türkiye'deki beş deniz çayırı türü arasında en yaygın olanıdır. Akdeniz ekosisteminde ve Marmara'da görülen Cymodocea nodosa da diğer bir yaygın türdür.

Türkiye'deki diğer deniz çayırı türleri arasında Zostera marina, Zostera noltei ve Süveyş Kanalı üzerinden Doğu Akdeniz'den Türkiye'nin Akdeniz kıyılarına ve oradan Kuzey Ege'ye yayılan Halophila stipulacea bulunur.

Manisa Celal Bayar Üniversitesi Biyoloji Bölümü Hidrobiyoloji Anabilim Dalı Başkanı ve deniz biyoloğu Prof. Dr. Ergün Taşkın, deniz çayırlarının küresel ısınma ve iklim değişikliğiyle mücadelede en kritik biyolojik unsurlardan biri olduğunu ifade ediyor.

Bu bitkiler, bazı canlılar için yuvalama alanı, bazıları içinse saklanma ve beslenme ortamı sağlar.

Türkiye'de 95 bin 500 hektarlık (yaklaşık 134 bin futbol sahası büyüklüğünde) deniz çayırı alanı mevcuttur.

Bu alanlar, 1145 farklı deniz canlısı türüne ev sahipliği yapmaktadır.

Deniz çayırları, tuttukları karbonu dokularında, yapraklarında, köklerinde veya kumun içinde hapsederek bu karbondioksiti bünyelerindeki klorofil aracılığıyla oksijene dönüştürür.

Prof. Dr. Taşkın, bu nedenlerle deniz çayırlarının korunması gerektiğini belirtir ve ekler: "Ne kadar çok alanı kaplarlarsa, biyoçeşitlilik, küresel ısınmayla mücadele, zemini tutma durumu ve kıyı yapısını koruma açısından önemli canlılar haline gelirler."

Türkiye'deki deniz çayırlarının karbon tutma kapasitesi ilk kez hesaplandı.

Taşkın'a göre, Türkiye'deki deniz çayırları yıllık 150 bin ton karbon tutmaktadır. Bu miktar, 6 milyon ağacın bir yılda tuttuğu karbona eşdeğerdir.

Taşkın, son 10 yılda deniz çayırlarının derin sulardan daha sığ, kıyısal alanlara çekildiğini belirtir. Bunun başlıca nedenleri arasında arıtılmamış deşarj sularının denize bırakılması, kirlilik, aşırı avcılık ve turistik faaliyetler yer almaktadır.

Prof. Dr. Taşkın, başka tehditlerin de olduğunu vurgulayarak, kıyılarımızdaki su sıcaklığının yaz döneminde 30 derecenin üzerine çıkabildiğini ifade eder.

Deniz çayırları hem küresel ısınmadan hem insan faaliyetlerinden hem de yüksek tuzluluktan olumsuz etkilenmektedir.

Bu sebeple, Doğu Akdeniz'den ziyade artık Kuzey Ege'de varlıklarını daha istikrarlı bir şekilde sürdürmektedirler.

Taşkın, yaptıkları çalışmalarda, alt sınır derinliği 30 metre olarak belirlenen bir çayırın 35 metre derinlikte kumun altında köklerinin bulunabildiğini de ekler.